230 OVER DEN RHE-ELEKTROMETER. 



nabijheid van het station geen enkel teeken van elektriciteit werd be- 

 speurd , noch eenige kennisgeving ontvangen was van eene donderbui 

 in de verte. 



Bij het plaatsen wordt de koperen knop L met de luchtgeleiding of 

 draadlijn, en de knop T met de grondgeleiding verbonden. Hiervan is 

 het gevolg dat , als de blaauwe punt naar het oosten wordt gedreven , 

 de positieve elektriciteit van de draadgeleiding naar de aarde gaat, 

 maar omgekeerd , als de naald naar het westen wordt getrokken , de 

 positieve pool in de aarde aanwezig is. Dewijl de stroom van de posi- 

 tieve pool uitgaat, kan men op deze wijze gewaar worden, of, ingeval 

 van een bliksemslag, de positieve elektriciteit uit de wolken naar de 

 aarde , of omgekeerd uit de aarde naar do wolken is geschoten ; met 

 andere woorden of het een nederdalende of opgaande bliksem was. 



In den zomer van 1875 werd door het bestuur der telegrafen in 

 België eene instructie voor de telegrafisten der bovengenoemde stations 

 vastgesteld , waarnaar zij zich met het behandelen van den rhé-elektro- 

 meter en het doen der waarnemingen moesten gedragen. 



Omtrent die waarnemingen werd door den ingenieur banneux in 

 1876 een zeer uitgebreid verslag gegeven, waaruit ik hier eenige mede- 

 deelingen laat volgen. 



Eerstelijk blijkt daaruit , dat de magneetnaald door den invloed eener 

 ver verwijderde donderbui zeer sterk kan worden aangedaan. Zoo toonde 

 b.v. op 19 Juni 1875 de naald te Leuven, ofschoon er geen spoor 

 van onweder aanwezig was, eene afwijking van 85" ten oosten door 

 eene donderbui te Beverloo , op ongeveer 40 kilometers van Leuven 

 gelegen. Vervolgens: dat hagelbuien steeds vergezeld zijn van eene krach- 

 tige vrije elektriciteit. ^ Zoo werd te Mechelen, op 2 Maart 1876 , de 

 naald ten gevolge eener zware hagelbui met sterken wind naar het 

 oosten geworpen, ofschoon er niets van eene donderbui noch op die 

 plaats noch in de verte werd bespeurd. 



Een daarmede gelijkstaand verschijnsel werd te Antwerpen, op 7 

 December 1875 , waargenomen by het invallen van een strenge vorst , 

 nadat het eenige dagen gesneeuwd had. Bij dergelijke gevallen is het 



' Belangrijke mededeelingen hieromtrent kan men vinden in het "Notice sur Ie ton- 

 nerre par Arago. Annuaire 1838," en in "rAtmosphère, par Camille flammarion, Paris 

 1873, p. 664 et suiv. 



