DE VORMVEHANDERINGEN ONZER AARDE. 253 



kunnen vormen , welke een a/^a/?-veldspaath bevatten. Zoodra ook dub- 

 bel-silicaten van aluinaarde en kalk, baryt en magnesia deel uitmaken 

 van het gesteente , eischt het ontledingsproces niet alleen de tusschenkomst 

 van andere verbindingen, maar leidt ook tot andere producten. 



Waar de graniet- en gneis- , porphier- en ^rac/ize^-gesteenten voor 

 de werking zelfs van het zuivere water bezwijken, daar bieden syeniet 

 en groensteen , doleriet en basalt ' aan die werking volkomen weerstand. 



Eerst dan , wanneer het meteoorwater , dat als regenwater neervalt, 

 koolzuur bevat , bezwijken ook de laatsten. In de kuilen of groeven der 

 bergwanden verzameld , graaft het koolzuurhoudend water het gesteente 

 dieper uit. De veldspathen der alkalische aarden worden losgemaakt van 

 het omliggende mineraal, augiet of hoornblende, dat als onaantastbaar 

 deel zich in brokstukken verstrooit onder de fijne overblijfselen der ver- 

 weerde veldspathen , onder de kiezelzure aluinaarde , het vrij en amorph 

 kiezelzuur en de koolzure alkalische aarden. 



Verder om zich heen grijpend, lost het koolzuurhoudend water een 

 belangrijk deel van die koolzure aarden op en, doordringende in den 

 bodem , geeft 't het aanzijn aan de harde bronwaters. Wat na die op- 

 lossing van koolzure aarden achterblijft, bestaat alzoo uit een mengsel 

 van kiezelzure aluinaarde en vry kiezelzuur, dat in een nieuwe aan- 

 raking met alkali- of aard-alkalizouten de menigvuldigste verbindin- 

 gen te voorschijn roept. 



Zoo kan ook deze laag van fijn verdeelde kieiaarde en vrij kiezel- 

 zuur de bodem worden van een nieuw en jong leven op de eertijds 

 kale rotswanden. Of, indien de berghelling, waarop de verweering 

 plaats vond, steil was, dan zal zich de vruchtbare aarde in de diepte 

 neerstorten met al de fragmenten van onaangetaste mineralen. Wij volgen 



' Met het oog op het verschil in scheikundige samenstelling , kannen de belangrijkste 

 gesteenten, die de rotsblokken samenstellen, verdeeld worden in: 



1 de kiezel-Jclei-alkaliüche gesteenten, waartoe hehooreu graniet , gneis , porphier 

 en trachiet , en die bestaan uit een mengsel van drie mineralen: kwarts, glimmer en 

 een alJtali-veldspaath , of uit vrij kiezelzuur met dubbelsilicaten van aluinaarde, kali 

 en natron, eu sporen van kalJc, magnesia en ijzer '^ 



2 de kiezel-ijzer Jcalk-gesteenien , waarvan de voornaamste zijn: syeniet, groensteen , 

 doleriet en basalt , eu die bestaande uit de mineralen augiet of hoornblende met een alkali- 

 of kalkveldspaath (Labrador). In deze groep van gesteenten treden kalk, magnesia^ 

 ijzer en aluinaarde in verbinding met kiezelzuur tot silicaten op den voorgrond , 

 terwijl kali en natron slechts ia sporen worden aangetroffen. 



