254 EEN BLADZIJDE UIT DE GESCHIEDENIS VAN 



haar daar in de diepte niet, maar vergezellen haar liever op den weg 

 dien zij doorloopt met het water, dat langs de helling stroomt en 

 het verweerde stof en gruis in zich heeft opgenomen. 



Hier , waar de glooiing zacht en effen is , stroomt nog het water 

 langzaam voort met al de fijne deeltjes, die daarin zweven; maar 

 de helling wordt sterker en de stroom sneller in het kronkelend pad. 

 Grnis en brokstukken vergezellen de wordende kleiaarde. Kwarts- 

 zand en keien, op den bodem van den stroom zich afslijtend en 

 rondend, komen snel rollend tezamen en vermengen zich met het 

 reeds troebele en grijze water. In breede watervallen storten van groote 

 hoogten steenbrokken tot gruis , dat in snelle vaart meegesleurd wordt 

 naar het wijde bekken, de zee, die alles als in een onverzadigbaren 

 muil opneemt. Hier wordt de bergstroom in zijn wilde vaart gestuit 

 en een deel der stof keert tot rust. Eerst zinkt de zware stof, reeds 

 aan de monding der rivier in Deltavorm ; de lichtere deeltjes worden 

 nog een eindweegs voortgezweept , maar zetten ook eindelijk zich neer. 

 Onder deze verspreiden zich zand en klei het verst. En zoo al rust 

 voor deze mogelijk was , toch duurt die rust op den ondiepen zeebo- 

 dem niet zeer lang. De wroetende en woelende golfslag brengt telkens 

 het zand en de klei in beroering en slaat het naar de kust, waar 

 zich het zand tot duinen ophoogt en de klei als een vruchtbare grond 

 achter een kunstmatig opgeworpen dam aan de zee ontwoekerd wordt. 



Het behoeft ons niet te verwonderen, dat noch de klei noch het 

 zand of alleen uit kiezelzure aluinaarde , of uit zuiver kwartsgruis be- 

 staat. Want van gemeenschappelijken oorsprong en door dezelfde krach- 

 ten voortgedreven, is het duidelijk dat nog de onverweerde overblijfselen 

 van het oorspronkelijk gesteente in beide min of meer zullen voorkomen. 

 Daarbij voegen zich nog de overblijfselen van organische wezens, die 

 zij op hun weg hebben ontmoet en in zich opgenomen. ' 



* Ter vergelijking van zand- en kleigronden laat ik hier de samenstelling van twee 



dergelijke gronden volgen. 



Zandgrond. Kleigrond. 



Organische stoffen , humus, enz 0,49 11,24 



IJzeroxyde 3,19 4,87 



Aluinaarde 2,65 14,04 



Kalk 0,24 0,83 



Bitteraarde 0,70 1,02 



Kali 0,12 2,80 



