DE VOEMVEEANDERTNGEN ONZER AARDE. 255 



Maar wat onze verwondering meer verdient , is het verschijnsel , 

 dat zich hier een dorre onvruchtbare zandbodem vormt, waar het 

 grasplantje kwijnt en sterft , ginds daarentegen , binnen een halfuur 

 alstands, aan een ander deel der kust, de vette kleigrond met zijn 

 rijkdom aan voedingsstoffen. Wij weten het, dat op verschillende plaat- 

 sen van ons land de dorre zandvlakte zoo na aan de vette weide 

 grenst , dat een forsche sprong ons uit het mulle zand naar de kneed- 

 bare klei overbrengt. Het ligt dus voor de hand , dat onder sommige 

 omstandigheden zand en klei zich met elkander kunnen vermengen en 

 zich gelijktijdig zullen afzetten, wanneer een sterk bewogen watermas- 

 sa plotseling tot rust komt. 



Is rust onmogelijk voor de klei en het zand in de ondiepe streken 

 der zee, vanwaar zij door de kabbelende golf steeds naar de kusten 

 worden voortgestuwd, rustiger liggen die zand- en kleideeltjes , die op 

 den diepen bodem hun toekomst afwachten. De golfslag grijpt zelfs bij 

 hooge zeeën met schuimende koppen niet diep genoeg, om in dien af- 

 grond dat stof op te zweepen en voort te jagen. Het bezinksel wordt 

 daarvoor dan ook te vast. De hooge watermassa, die daarboven staat , 

 perst die allerfijnste deeltjes van zand en klei tot eene stevige massa 

 sterk ineen. Bindmiddelen treden op , om van het eertijds losse zand 

 een harden zandsteen te vormen en de zachte klei tot een leigesteente 

 te verharden. Gelijk het cement , bij de scheikundige werking zijner 

 deelen , tot een ijzervast gesteente verhard toetreedt — zoo ook vormen 

 zich daar in de diepte der zee reeds de bouwstoffen onzer woningen, de 

 leiplaten onzer daken. Zij wachten nu nog slechts op een geweldige 

 worsteling tusschen de elementen der aarde , om met een vulkanische 

 uitbarsting omhoog geworpen te worden , ver boven de oppervlakte 

 der zee , tot een nieuw berggevaarte met zijn onpeilbaren afgrond. Of 

 ook, langzaam maar zeker rijzen de nieuwe berggesteenten met den 

 bodem der zee omhoog, bereiken de oppervlakte en stellen zich be- 

 schikbaar voor de nijvere handen van het tegenwoordig geslacht. 



Langzaam maar zeker hebben hier opheffingen , ginds verschuivin- 



Zandgrond. Kleigrond. 



Natron 0,02 1,43 



Phosphorzuur anhydried 0,07 0,24 



Zwavelzuur sporen 0,09 



Chloor sporen 0,25 



Kwartszand 92,52 63,19 



