Koolzure kalk in en op de aarde. 259 



pootige of plaatkieuwige weekdieren , kliiitkalk , enz. , onder genoegzaam 

 doorvoeren van lucht en waterdamp aan eene hooge temperatuur bloot- 

 stelt , of, zooals men gewoonlijk zegt, wanneer men kalk brandt. Verscb 

 gebrande kalk zwelt met weinig water aangelengd op en vormt , onder 

 ontwikkeling van eene groote hoeveelheid warmte , eene dikke brij. Heeft 

 de verhitting niet gelijkmatig genoeg plaats gehad , of waren te veel 

 kiezelzuur, magnesia en andere verontreinigingen voorhanden, dan is 

 de brij te mager, niet vet genoeg, om, met uit hoekige korrels bestaand 

 zand vermengd, bij het metselen boven water gebruikt te worden. 



Water, waarmede men de kalk na het blusschen schudt, neemt 

 eene vrij groote hoeveelheid kalk (thans in calciumhydroxyde overge- 

 gaan) op; zulk water heet kalkwater. Voegt men nu bij dit kalkwater 

 zuringzuur , of liever eene oplosbare verbinding van dit zuur, b.v. zuring- 

 zuurammonium, dan wordt eene in water onoplosbare verbinding , zuring- 

 zure kalk, gevormd; er zal dus een neerslag ontstaan. Door vrije zuren, 

 zoutzuur of azijnzuur, wordt de laatstgenoemde verbinding ontleed, en 

 de kalk gaat met het toegevoegde zuur tot eene in water oplosbare 

 verbinding over; dus zal het bezinksel, door zuringzuuramraonium in 

 kalkwater gevormd , door vrij zoutzuur opgelost worden. Deze proef kan 

 ons dienen , om aan te toonen dat in kalkspaath, marmer , enz., kalk 

 voorkomt. Daar deze lichamen echter in water in te geringe hoeveelheid 

 oplosbaar zijn, tasten wij marmer of krijt vooraf door zoutzuur aan. 

 Onder opbruisen wordt een kleur- en reukloos gas (koolzuur) ontwikkeld , 

 wanneer men marmer door zoutzuur ontleedt en, na het vrije zuur , dat 

 nog voorhanden kan zijn , door kalihydraat verzadigd te hebben , ver- 

 krijgen wij door toevoeging van zuringzuurammonium een bezinksel 

 van dezelfde samenstelling en dezelfde eigenschappen als het neerslag, 

 dat uit kalkwater gevormd werd. 



Thans moeten wij nog nader kennis maken met het gas, dat vrij- 

 komt. 



Het kleur- en reuklooze gas, dat bij de ontleding van marmer 

 door zoutzuur in vrijheid gesteld wordt , onderscheidt zich van zuurstof- 

 en waterstofgas , doordat het noch de verbranding onderhoudt, noch 

 zelf brandbaar is , en van stikstofgas , doordat koolzuur kalkwater 

 troebel maakt. 



Het bezinksel , door het ontwijkende gas in kalkwater ontstaan , wordt 

 onder opbruisen en het ontwikkelen van een gas door zoutzuur ontleed ; 

 de vloeistof wordt weder helder. Het neerslag was toe te schreven aan 



