KOOLZURE KALK IN EN OP DE AAEDE. 261 



Door samenpersing en afkoeling kan het koolzuur ook in den vasten 

 staat overgebracht worden. Bij het verminderen van drukking , of zachte 

 verwarming zal het saamgeperste koolzuur snel den gasvorm weder aan- 

 nemen en eene groote spankracht verkrijgen. De kracht , waarmede het 

 koolzuur zich dan uitzet, is hoogst aanzienlijk. Wij zouden heel wat 

 meer brandstof moeten gebruiken , om aan waterdamp zoo groote span- 

 kracht mede te deelen. Wanneer wij dus het zich uitzettend koolzuur 

 aanwenden om den zuiger van machines in beweging te brengen, dan 

 zal , in vergelijking met het gebruik van waterdamp , veel kostbare 

 brandstof gespaard kunnen worden. 



Dr. BEiNS heeft zulks beproefd en voorgesteld om, in plaats van door 

 stoom, machines door koolzuur te drijven. Hoe het thans met deze 

 veelbelovende zaak staat, is mij niet bekend. 



Koolzuur is in water oplosbaar , en vooral bij hoogere drukking kan 

 water een zeer aanzienlijk volumen daarvan absorbeeren. De frissche en 

 aangenaam prikkelende smaak van koolzuurhoudende , mousseerende 

 dranken is ons bij het seltzer- en spuit water, enz. wel bekend. 



Wij noemden het gas , dat door zuren vrijgemaakt wordt uit marmer 

 of uit krijt, koolzuur, een zuur dus; is deze naam goed gekozen? 

 Als scheikundige verbinding mag het gas dezen naam niet dragen , en 

 moest kooldioxyde genoemd worden; toch heeft dit oxyde in enkele 

 opzichten de eigenschappen van echte zuren. Zoo kleurt het blauwe 

 planten-kleurstoffen rood en verbindt zich met bases tot zouten , 

 evenals zulks door zuren en zure oxyden (anhydriden) geschiedt. Be- 

 schouwen wij het gas als een zuur, dan moet dus thans nagegaan 

 worden op welke wijze het zich gedraagt tegenover koolzure kalk, 

 die door zuren ontleedbaar is. De proef leert, dat krijt, marmer, enz., 

 in spuitwater, dus koolzuurhoudend water oplosbaar is. Voegt men 

 bij kalkwater spuitwater , dan wordt de vloeistof troebel door de vorming 

 van koolzure kalk; schudt men daarop de troebele vloeistof met meer 

 spuitwater , dan verdwijnt het neerslag weder. Men beschouwt de thans 

 opgeloste stof als een nieuwe verbinding , als dubbelkoolzure kalk. 

 Daar, zooals wij zagen, in de korst der aarde uitgebreide lagen van 

 koolzure kalk voorkomen , verwondert het ons niet , dat in vele , ja 

 bijna alle wateren dubbelkoolzure kalk gevonden wordt en wij dus zel- 

 den drinkwater vinden en gebruiken zonder laatstgenoemde verbinding. 



Water , dat rijk aan koolzuur en zure verbindingen is , rijk aan 

 zouten , die de werking der zuren ondersteunen , tast de lagen , die 



