262 KOOLZURE KALK IN EN OP DE AARDE. 



uit koolzure kalk opgebouwd zijn, dus ook krachtiger aan, dan zuiver 

 water zoude doen. Het water in zulke lagen indringende , maakt deze 

 losser , spoelt voortdurend gedeelten , tot fijn slib omgezet, weg ; zuren 

 en zouten in dat water voorkomend ondersteunen , bevorderen en ver- 

 haasten het sloopen en wegspoelen, zoodat na verloop van tijd de 

 bovenliggende , zoogenaamde hangende lagen , haar steun missende , 

 inzakken en verschuiven, alles met zich slepend en vernielend, wat 

 op en in deze lagen voorkwam , of door menschelijke vlijt was opge- 

 bouwd en voortgebracht. 



Ziedaar een der oorzaken , die aanleiding geven tot verandering in 

 de ligging der aardlagen. Misschien reeds gedurende eeuwen op voor 

 ons schier onmerkbare wijze voorbereid, treedt het resultaat van die 

 voortdurende werking soms plotseling en onverwacht voor ons op. Door 

 de verandering in de ligging der aardlagen kan de loop der rivieren 

 gewijzigd worden; het klimaat nu verandert, de verspreiding van die- 

 ren en planten wordt eene andere, en zelfs het menschelijke geslacht 

 ondervindt den invloed dier veranderingen. 



Wordt w;ater , dat dubbelkoolzure kalk in oplossing houdt , gekookt , 

 dan wordt de verbinding ontleed en, onder het vrijkomen van koolzuur, 

 scheidt koolzure kalk zich af. Voedt men dus stoomketels met zulk 

 water, dan zullen bodem en wanden van den ketel met koolzure 

 kalk bedekt worden, hetgeen medewerkt tot de vorming van den zoo 

 gevreesden ketelsteen. Water, dat dubbelkoolzure kalk bevat, is 

 onbruikbaar als wasch water, daar kalk met de vetzuren der zeepen 

 een moeilijk oplosbare verbinding vormt en het schuimen belet. 



De ontleding nu, die dubbelkoolzure kalk door verwarming onder- 

 gaat , kan uitmuntend dienst doen tot het in vrijheid stellen van kool- 

 zuur, o. a. voor mousseerende dranken. Het koolzuur op deze wijze 

 vrijgemaakt (gewoonlijk gebruikt men dubbelkoolzure soda), is zuiverder 

 dan het gas , dat door inwerking van zoutzuur of zwavelzuur op 

 marmer of krgt verkregen wordt, daar deze laatste stoffen dikwerf 

 met vreemde böstanddeelen doortrokken zijn en het koolzuur, dampen 

 van het gebruikte zuur medevoerend , metalen vaten en geleidingstukken , 

 buizen enz. , eerder en krachtiger aantast dan zuiver en droog kool- 

 zuur. De aanwending van dubbelkoolzure zouten en het gebruiken van 

 glazen vaten en flesschen is eene goede verandering bij de bereiding 

 van koolzuurhoudende dranken. De ontleding , die dubbelkoolzure kalk 

 bij verwarming snel ondergaat, heeft by gewone temperatuur langzaam 



