KOOLZUEE KALK IN EN OP DE AARDE. 269 



mannen ons geleerd hebben, en ook in "De Macht van het Kleine" ^ 

 zóó duidelijk en helder wordt aangetoond , is wel geschikt ons een denk- 

 beeld te doen vormen van het gewichtig aandeel, van de belangrijke 

 rol , die de koolzure kalk in de levende natuur en in de korst der aarde 

 vervult. 



Hier moge het ook nog de plaats zijn te vermelden, dat het 

 gelukt is langs kunstmatigen weg vormen te verkrijgen , die vol- 

 komen gelgken op vele kalklichaampjes , die in het dierenrijk gevon- 

 den worden, en evenals deze koolzure kalk bevatten (Calcosphaeriten). ^ 



Dergelijke vormen , bestaande uit koolzure en phosphorzure kalk , 

 verbonden met eiwit en andere organische zelfstandigheden , buiten het 

 leven gemaakt, zijn in gedaante en samenstelling gelijk aan vele der 

 zoogenaamde kalklichaampjes , die in de levende dieren gevonden wor- 

 den, bijvoorbeeld in de verschillende concrementen , in urine, gal, en ook 

 in speeksel voorkomende , evenals de parelen en otolithen van sommige 

 weekdieren, of de geplooide kalkplaten van het sepia-been bij eenige 

 Cephalopoden. Waar wij dus spraken van kalkplaatjes, enz, moet niet 

 altijd uitsluitend aan zuivere koolzure kalk, maar aan verbindingen 

 van dit zout met organische bestanddeelen gedacht worden. Maar wij 

 mogen niet te lang bij deze vormen stilstaan ; ons doel , een kort overzicht 

 te geven van het voorkomen van koolzure kalk in en op de aarde, 

 eischt dat wij verder gaan , wanneer wij de hoofdvormen , die reeds 

 zoo talrijk zijn, op hoe oppervlakkige wijze ook, willen overzien. 



In geen geval mogen wij de werking van koolzure kalk in de bouw- 

 aarde met stilzwijgen voorbijgaan. 



Koolzure kalk maakt de bouwaarde losser, meer poreus, beter toegan- 

 kelijk voor lucht en water , beter tot gaswisseling geschikt, en verhoogt 

 daardoor de werkzaamheid der voor den plantengroei noodige factoren in 

 den bouwgrond. Vrge zuren worden gebonden, hunne schadelijke werking, 

 waar zij in te groote hoeveelheid optreden, tegengegaan. Overblijfselen van 

 planten en dieren, die zonder het toetreden van lucht niet in plan- 

 ten voedende verbindingen overgaan, worden krachtig door koolzure 

 kalk aangetast. De vorming van ammoniak, met behulp van de stik- 



' Prof Dr. p. HARTING, "De Macht van het Kleine" 



' Prof. Dr. p. HARTING, Recherches de morphologie synthétique ^ in Verh. d. Kon. 

 Akad. van Wetenschappen. Dl, XIV , 1872. ieerJoefc der Vergelijkende ontleedkunde; 

 Eerste deel, Morphologie, blz. 167 en volgende. 



