270 KOOLZURE KALK IN EN OP DE AARDE. 



stof dier overblijfselen, wordt bevorderd; doch daar de bodem beter 

 toegankelijk geworden is voor lucht, dus voor de zuurstof, kaneen 

 deel van het gevormde ammoniak in salpeterzuur overgaan. Ammo- 

 niakzouten en salpeterzure zouten zijn de gewichtige bronnen, die de 

 plant van de voor haar leven zoo belangrijke stikstof voorzien. Ver- 

 bindingen, die bestanddeelen bevatten, nuttig en noodig bij de voe- 

 ding der plant, maar zelve ongeschikt om dóór de wortels opgeno- 

 men te worden, kunnen door koolzure kalk ontleed worden; zoo zal 

 phosphorzuurijzer phosphorzure kalk en koolzuurijzer leveren, en 

 het zoo belangrijke phosphorzuur langs dien weg in de plant opge- 

 nomen kunnen worden. Harde, moeilijke aantastbare silicaten, vaste 

 gesteenten, moeten eerst door de inwerking van koolzuur en water- 

 damp bevattende lucht en neervallend water verweerd en verfijnd worden. 

 Door koolzure alkaliën bij hooge temperatuur ondergaan zij eene ge- 

 wichtige verandering, zoodat het terugblijvende door zuren aantast- 

 baar geworden is; men noemt deze laatste verbindingen: Zeolithen. De 

 vorming van zeolithen heeft bij gewonen warmtegraad in de natuur uiterst 

 langzaam plaats , het inwerken van koolzure kalk op silicaten verhaast 

 haar ontstaan. In dit zeolith zijn de metalen kalium , natrium , ammo- 

 nium , magnesium, enz., zoo belangrijk voor de plantenvoeding, aan kiezel- 

 zuur gebonden ; het bezit het vermogen door vlakte-aantrekking zouten 

 en andere verbindingen vast te houden en tegen wegspoeling door in- 

 dringend regenwater voor de planten te bewaren. Verdunde zuren en 

 zure zouten , zooals deze in de bouwaarde voorkomen , tasten het zeolith 

 aan en brengen het in scheikundige beweging. Doch ook door koolzure kalk 

 wordt het zeolith veranderd, en wel zoodanig , dat de kalk voor de metalen 

 kalium , natrium , enz. in de plaats treedt. Deze metalen gaan daarbij 

 in meer oplosbare verbindingen over, kunnen dus ook beter aan de 

 wortels der planten aangeboden worden. Maar, en dit is eene schaduw- 

 zyde, nu kunnen de vrijgemaakte ammoniumzouten en salpeterzure 

 zouten, en de uit het zeolith in vrijheid gestelde verbindingen ook eerder 

 door indringend regenwater opgenomen en weggespoeld, en de bodem 

 daardoor armer worden aan voedende bestanddeelen. 



Koolzure kalk heeft dus niet alleen invloed op den physischen toe- 

 stand van den bodem , maar bevordert en wijzigt ook het chemisme in de 

 bouwbare aarde , dat, éénmaal aangevangen, tal van verschillende schei- 

 kundige processen opwekt; door deze worden over het algemeen beter 

 oplosbare verbindingen of samengestelde mengsels gevormd. Door hare 



