KOOLZURE KALK IN EN OP DE AARDE. 271 



oplosbaarheid en doordat bovendien groote hoeveelheden van deze ver- 

 bindingen gevormd kunnen worden, meer dan de planten kunnen opnemen, 

 zal een groot deel weggespoeld worden ; er zal minder voedsel voor 

 volgende gewassen achterblijven. Men zal dus eerder eenen nieuwen 

 voorraad voedsel voor de planten in den bodem moeten brengen ; kool- 

 zure kalk kan dus ook aanleiding geven, dat de bodem eerder uitge- 

 put wordt. Volgens puvis ' zoude elke bodem, die meer dan 9 procent 

 koolzure kalk bevat, door meer daaraan toe te voegen niet verbeterd 

 worden. Er zijn gronden , die zoo rijk zijn aan deze verbinding , dat 

 zij door bevochtiging met zuren opbruisen (kalkgronden en mergels). 

 Zulke gronden zullen dus met klei, zand en organische overblijfsels, 

 humus en dierlijken mest, enz. vermengd moeten worden. Kalkmin- 

 nende planten, zooals Gerst, Rogge, Klaver, enz. zullen op eenen zóó 

 vermengden bodem uitmuntend gedyen. Het zal ons nu niet verwon- 

 deren, dat het ten opzichte van den physischen toestand van den bo- 

 dem niet onverschillig is , in welken vorm koolzure kalk toegevoegd 

 wordt. Zeer dikwerf gebruikt men daartoe fijngemalen beenderen, die 

 bovendien rgk aan phosphorzure kalk zijn. Maar ook de hoeveelheid kool- 

 zure kalk verdient overweging, want deze verbinding kan, gelijk wij zagen, 

 aanleiding geven tot het uitputten van den bodem. Evenmin als er één 

 middel is tegen alle verschillende kwalen van het menschelijk lichaam , 

 evenmin is koolzure kalk in alle gevallen en in iedere hoeveelheid ge- 

 schikt tot verbetering van den bouwgrond. Alleen na behoorlijk ken- 

 nis genomen te hebben van den physischen toestand en de chemische 

 samenstelling van den bouwgrond , vooral van de daarin voorkomende 

 silicaten , het zeolith , de hoeveelheid water en de geaardheid en samen- 

 stelling van den ondergrond, kan men bepalen hoeveel koolzure kalk 

 vereischt wordt, wanneer men een bepaald gewas verbouwen wil. 



Zooals wy reeds vroeger opmerkten , en zooals trouwens ieder weet , 

 wordt kluitkalk, schelpkalk, steeukalk, enz. ter bereiding van metsel- 

 kalk gebruikt. Tot het metselen onder water, voor metselwerk be- 

 stemd om kelders en muren tegen indringend water te beschutten, 

 moet men een kalkgesteente aanwenden, dat een zeker gehalte aan 

 kiezelzuur of klei bevat, namelijk de cementen. Hiertoe dienen eenige 



1 Prof. Dr. G. J. Muij)EB. Scheikunde der bouwbare aarde. 



