272 KOOLZURE KALK IN EN OP DE AARDE. 



in de natuur voorkomende gesteenten , als tras , Puzzuolane (poezzo- 

 lane en santorinsteen) , die zonder voorafgaande verhitting als bestanddeel 

 van watermortel of cement bruikbaar zijn; bovendien kunnen door het 

 branden van sommige krijt- en kiezelzure zouten bevattende lagen, 

 cementen verkregen worden , van welke de Portland-cement ons een 

 voorbeeld kan zijn. Voor vele jaren werd ook hier te lande door caziüs 

 eene fabriek opgericht , waarin door branding van Y-slib een soort van 

 cement werd vervaardigd , dat een door ijzeroxyd veroorzaakte roode 

 kleur bezat, maar op den duur niet deugdelijk is gebleken te zijn. 

 Daar echter bij het metselen en hardworden vooral aan koolzuurvrije 

 kalk gedacht moet worden, laten wij het cement hier verder rusten 

 en wenden ons liever tot den vorm, dien koolzure kalk aanneemt, 

 wanneer deze verbinding in gesloten ruimten, zoodat het koolzuur 

 niet ontwijken kan , aan eeno hooge temperatuur blootgesteld wordt. 

 De verbinding gaat daardoor in een harden , dichten , goed polijst- 

 baren vorm met kristallijne structuur over. Wij hebben namelijk 

 daardoor een der belangrijkste mineralen, die uit koolzure kalk be- 

 staan, het marmer, verkregen. Het marmer, dat als bouwsteen ge- 

 bruikt wordt , dat de graven dekt en den roem der ouderen aan het 

 nageslacht overbrengt; het marmer, waarin de beeldhouwer zijne ge- 

 dachten uitdrukt, is niet anders dan korrelig-kristallijne koolzure 

 kalk. Hoofdzakelijk uit kleine kalkspaath-kristallen opgebouwd, ver- 

 schilt de structuur bij onderscheidene marmersoorten echter aanmer- 

 kelijk; hoe fijner de korrel, des te witter, hoe grooter de korrel, 

 des te doorschijnender is het marmer. Het heeft eene zoogenaamde 

 saccharoïdische structuur, d. i. eene structuur als broodsuiker. Niet 

 zelden is het marmer uit grovere korrels , of uit brokken opgebouwd 

 (breccie-marmer) , met organische stoffen en metaalverbindingen (ijzer) 

 doortrokken en daardoor gekleurd, geaderd en gevlekt of gestreept; 

 soms is het met andere mineralen, talk, serpentijn, vermengd, of men vindt 

 er schelpen en andere overbly fselen van dierlijk leven in. Geen wonder , 

 dat men een groot aantal soorten en variëteiten van marmer onderscheidt, 

 wier namen, Brokatelmarmer , Verde antico, Nero antico, marmer 

 van St. Anna, groote en kleine rouw, Lumachel (schelp) marmer, 

 enz., op structuur, kleur en inmengselen betrekking hebben. Effen en 

 kleurloos is kostbaarder dan bont en gekleurd marmer , maar toch werden 

 oudtijds de witte marmersoorten opzettelijk met plantensappen door- 

 trokken en gekleurd. Wie denkt bij het bespreken van dit mineraal 



