KOOLZUEE KALK IN EN OP DE AARDE. 273 



niet aan de groote meesters van onderen en lateren tijd , een phtdias , 

 een thorwaldsen en anderen, wier werken onvergankelijken roem 

 verkregen -hebben. 



Uit den berg Pentelikon bij Athene , den Marpina op Paros, nit de 

 kleine , alleenstaande bergen in Toskane (Carrara) , zijn de prachtigste 

 marmersoorten, in stukken van aanzienlijke afmetingen, gehouwen. 



De Grieken gebruikten Pentelisch marmer voor zuilen en gebouwen, 

 Parisch marmer voor beelden. De Eomeinen hebben eerst het Carra- 

 risch marmer in gebruik genomen ; het polijsten werd niet vóór de 

 5de eeuw uitgevonden en toegepast. 



Later (1846) zijn op verschillende plaatsen in Griekenland en den 

 Griekschen Archipel nieuwe groeven opgespoord en oudere, die reeds 

 sedert langen tijd verlaten waren , teruggevonden. Ook andere landen 

 van Europa leveren marmer, zooals Tyrol , Saksen, Bohème, België, 

 Zuid-Frankrijk, enz., die in de oudste en overgangsgebergten marmer 

 bevatten. Van al de verschillende soorten en variëteiten , die van 

 marmer onderscheiden kunnen worden , moge hier nog het Oostersch- 

 albast of het onyx-marmer genoemd worden, dat, zooals men zegt, 

 uit water, hetzy als eene soort druipsteen, hetzij door afzetting uit 

 bronnen bezonken is. Algiers , Egypte en Perzië leveren ons dezen 

 prachtvorm van koolzure kalk , die tot verschillende sieraden verwerkt 

 wordt. Dat ook kunstmatige marmersoorten, nagebootst marmer, in 

 den handel voorkomen , is genoeg bekend. 



Naast het marmer plaatsen wij den lithographischen steen van So- 

 lenhofen uit de Juravormingen. De Juralagen zijn verbazend rijk 

 aan kalkafzettingen , kalkbergen , kalkformaties; in dat langdurig en 

 rustig tijdvak der geschiedenis onzer aarde speel fc de kalk eene zeer 

 gewichtige rol. Reeds noemden wij Oölith , Coralrag , Portlandkalk , 

 enz. ; de meeste dezer lagen zijn onuitputtelijk rijk aan fossielen. Tot 

 deze vormingen nu moet ook de kalkschiefersteengroeve bij Solenhofen 

 gebracht worden. Is de lithographische steen gelijkmatig, fijnkorrelig, 

 goed te polijsten , dan is hij geschikt voor steendruk. De minder goede 

 platen kunnen tot dakbekleeding en plaveisel dienst doen. 



In verscheidene planten , in sommige dieren , maar vooral in den schoot 

 der aarde in en tusschen andere gesteenten, vinden wij koolzure kalk 

 in prachtgewaad , in kristalvorm. Ook hier treedt ons een oneindige 

 rijkdom aan vormen en kleuren tegen. Om het overzicht gemakkelijker 

 te maken, merken wij ten eerste op, dat koolzure kalk in twee ver- 



18 



