274 KOOLZURE KALK IN EN OP DE AARDE. 



schillende kristalstelsels voorkomt; evenals koolstof, zwavel, zwavel- 

 zure kalk , en zoovele andere elementen en verbindingen , is koolzure 

 kalk dus tweevormig (dimorph). Koolzure kalk kristalliseert in het hexa- 

 gonale en ook in het rhombische stelsel. Wanneer eene oplossing, 

 die dubbelkoolzure kalk bevat, b. v. eene oplossing van koolzure kalk 

 in koolzuurhoudend water, zonder verwarming, dus vrijwillig, ver- 

 dampt , verkrijgt men kleine rhomboëders (hexagonale stelsel) van kool- 

 zure kalk. In denzelfden vorm vindt men de verbinding, wanneer een 

 oplosbaar zout van calcium , b. v. chloorcalcium , met een oplosbaar 

 koolzuurzout , zooals koolzuurammonium , vermengd wordt; door dub- 

 bele ontleding vormt zich dan koolzure kalk , welk zout , onoplosbaar 

 in water , bezinkt , en na eenigen tijd gestaan te hebben , onder het 

 mikroskoop gezien , uit kleine rhomboëders blijkt te bestaan. Vermengt 

 men echter de twee genoemde oplosbare zouten bij hoogere tempera- 

 tuur (100" C), dan treedt koolzure kalk in rhombische kristallen op; 

 bij 70" O. hebben de laatstgenoemde, bij 30" C. de rhomboëders de 

 overhand, mits de vloeistoffen niet te verdund zijn. Laat men vervol- 

 gens een mengsel van koolzure soda en chloorcalcium smelten , en trekt 

 men de massa met koud water uit , dan zullen rhomboëders , terwijl , 

 wanneer men de massa met heet water behandelt, rhombische kris- 

 tallen gevormd worden. Wanneer echter de oplossingen geconcentreerd 

 zijn , of koolzure kalk in koolzuurhoudend water opgelost , in gesloten 

 ruimten verhit wordt , in het kort , wanneer de omstandigheden gewij- 

 zigd zijn , kunnen bij hoogere temperaturen rhomboëders verkregen 

 worden. 



Ook als de kristallen niet uit vloeistoffen gevormd worden , kan het 

 verschijnsel anders wezen. De rhombische kristallen blijven bij hoogere 

 temperatuur minder goed bestaan. De warmtegraad , de hoeveelheid 

 water, de drukking en de snelheid van verdamping, enz. hebben dus 

 invloed op den vorm , in welken koolzure kalk optreedt. 



Van de twee genoemde kristalvormen is bij koolzure kalk de rhom- 

 boëdrische de gewichtigste. De rhomboëder is een halfvorm van het 

 hexagonale kristalsysteem , namelijk van de hexagonale piramide. 



Deze rhomboëder (R = P, 105", 8', fig. 7 A)) treedt zelden zelfstandig 

 op, doch kan door splijten van alle kalkspaathkristallen verkregen worden ; 

 veelvuldiger echter vindt men den tegenvorm , den rhomboëder ( — '^ I^-' 

 fig. 7 B). Doch ook in eenen anderen heniiëdrischen vorm van het hexago- 

 nale stelsel^ den skalenoëder (fig. 7 C), wordt koolzure kalk gevonden. 



