288 VISIOENEN. 



lezen had, en spande nu al haar zedelijke kracht in om op te staan, 

 naar de gestalte toe te gaan en zich op denzelfden stoel te plaatsen 

 waarop deze scheen te zitten. De verschijning bleef volkomen duidelijk , 

 tot zij zich als 't ware op haren schoot neerzette. Toen verdween zij. 



Zoowel vóór deze als de andere visioenen gevoelde mevr. A, steeds 

 eenige uren lang eene eigenaardige aandoening in de oogen , die echter 

 na het ophouden van het visioen verdween. Zij had eene levendige ver- 

 beeldingskracht , en tijdens de verschijningen was hare gezondheid door 

 een catarrh van de luchtwegen en zwakte der spijsvertering eenigszins 

 gestoord. 



Welken grooten invloed overigens een , door welke oorzaak dan ook , 

 geprikkelde toestand der hersenen op het ontstaan van visioenen en 

 hallucinatiën kan uitoefenen, wordt door een groot aantal voor- 

 beelden aangetoond , o. a. in zeer sterke mate door het bekende , in 

 vele geschriften medegedeelde geval van den Berlijner boekverkooper 

 en letterkundige nicolai, waaraan zich sluit een op zich zelven waar- 

 genomen geval van wijlen den hoogleeraar j. l. c. schroeder van der 

 KOLK , door hem medegedeeld in zijn na zijn dood uitgegeven Handboek 

 van de pathologie en therapie der krankzinnigheid, bladz. 91; waarbij ik 

 mi;n eigene ondervinding zou kunnen voegen, toen ik in 1849 aan 

 hevige hersencongestie met koorts leed, en slapeloos , gedurende twee 

 maal 24 uren , mijne kamer steeds opgevuld zag met een aantal deels 

 nog levende , deels overleden personen. Het was daarbij zeer opmerke- 

 lijk , dat ik die gestalten even duidelijk zag als de personen , die wer- 

 kelijk aanwezig waren , en dat zij de achter haar gelegen voorwerpen 

 steeds volkomen bedekten en aan 't gezicht onttrokken , even als of zij 

 inderdaad lichamelijk aanwezig waren. Ik was daarbij mij zelven vol- 

 komen bewust, en overtuigd dat 't geen ik zag slechts visioenen waren. 



Hoe overigens de zoogenaamde Biologie dergelijke verschijnselen in 

 het leven kan roepen, kan men, indien men het der moeite waard 

 acht, nazien in mijn stuk, getiteld: Mesmerisme , geplaatst in den jaar- 

 gang 1852 van dit tijdschrift. 



D. L. 



