322 EHRENBERG. 



leeren kennen, maar het was toch reeds een zeer groot getal, en 

 EHRENBERG zelf was overtuigd dat zijne lijst slechts een voorloopige 

 was. Hij hield niet op met die lijst te vergrooten , en nog in 1869 

 vermeldde hij een prachtig geval van lichten der zee bij Napels, dat 

 veroorzaakt werd door een soort van Peridinmm^ een der laagste mi- 

 kroskopische infasoriën. Overigens beschouwde hij het verschijnsel van 

 het lichten der zee als een zeer algemeen verschijnsel, innig verbon- 

 den aan het leven zelf. Het was hem niet ontgaan dat het versprei- 

 den van licht in vele gevallen vrijwillig was, dat het in andere ge- 

 vallen verbonden was aan het maken van zekere bewegingen , dat het 

 altijd scheen te staan onder de heerschappij van het zenuwstelsel, bij 

 die dieren waarbij dat stelsel duidelijk waar te nemen was. Hij besloot 

 daaruit tot het bestaan van een dergelijk zenuwstelsel bij zulke lichtge- 

 vende dieren , waarbij men het nog niet ontdekt had , en hij geloofde 

 zelfs dat dit stelsel in diffusen toestand bestond bij de eenvoudigste 

 wezens, welker geheele lichaam in staat was lichtend te worden. 



Deze beschouwingen leidden ehrenberg tot het plan om , met behulp 

 van het mikroskoop, de zenuwmiddelpunten der hoogere dieren 

 te bestudeeren. Daardoor deed ■ hij tevens de anatomische kennis een 

 grooten stap vooruitgaan. "Dit onderzoek," schreef hij aan de quatre- 

 FAGES , "is weinig gewaardeerd , en evenwel het was het eerste dat een 

 ontwijfelbare vezelachtige structuur van de bastzelfstandigheid der her- 

 senen aanwees, die men voorheen voor eenvoudig papachtig of korre- 

 lig had gehouden. De zenuwknoopen die ik aantoonde, waren niet 

 bekend, en dat het merg der groote zenuwen niet in draden van 

 de bastzelfstandigheid bestaat, die hol zijn, is niet bestreden, evenmin 

 als de zonderlinge en karakteristieke vorm (de varikenzenvorm der zenuw- 

 draden) die door drukking wordt voortgebracht. Mijne fout, als het een 

 fout was, bestond hierin dat ik verklaarde, dat de knoopvormen die 

 in de draden door drukking ontstaan, voorbeschikt worden door een 

 karakteristieke inrichting van de draadzelfstandigheid. Sedert dien tijd 

 heeft men de mikroskopische waarneming meer gewaardeerd." 



Wij hebben in dit citaat de eigen woorden van ehrenberg weergege- 

 ven: het is wel belangrijk te hooren hoe hij een zijner werken, dat 

 naar zijne meening niet genoeg gewaardeerd werd, verdedigt. Wij 

 moeten hier evenwel bijvoegen dat men, op den SOsten April 1860, 

 de datum waarop die brief geschreven is , betreffende de structuur 

 der zenuwbuisjes niet meer de denkbeelden koesterde , die ehrenberg 



