330 EHRENBERG. 



te verkrijgen , zoodra men de middenstof , waarin zij zich kon ontwikkelen, 

 voor de kiemen, die de dampkringslucht overal medevoert, beschermde. 

 Maar in den tegenwoordigen tijd is de mogelijkheid van de spon- 

 tane generatie een theoretische noodzakelijkheid voor vele natuurkun- 

 digen geworden. Wij zeiden reeds in het begin van dit opstel: wie 

 transformist is , is noodzakelijk heterogenist. Men heeft dus de vraag 

 moeten verplaatsen. Eerst heeft men doen opmerken, dat er wezens 

 bestaan veel eenvoudiger nog dan de Infusoriën en de Gistvormen. 

 Dat is waar, er zijn organismen eeniglijk samengesteld uit de homo- 

 gene zelfstandigheid die men protoplasma noemt , en die door dujardtn 

 sarcode is geheeten. Men heeft zelfs een oogenblik geloofd , dat de bodem 

 van de afgronden der zee bedekt was met een onafgebrokene laag van 

 deze levende zelfstandigheid. Aan dat reusachtige wezen , dat de geboorte- 

 plaats van het leven scheen te zijn , had men een naam gegeven : Bathyhius 

 Haeckeli. Men weet tegenwoordig dat de Bathyhius een kunstmatig pro- 

 duct is , en wij moeten afstand doen van het geloof dat men, den Bathyhius 

 ontdekkende , de hand gelegd had op de giststof , waardoor voortdurend 

 nieuwe hoeveelheden van protoplasma in de diepste streken van den 

 zeebodem gevormd worden. Evenwel in die zelfde diepten — en ehren- 

 BERG heeft het eerst de aandacht daarop gevestigd — leven myriaden 

 van protoplasma-achtige wezens. De laatste engelsche expeditiën — die 

 van de Challenger vooral — hebben een oneindige hoeveelheid van die 

 mikroskopische organismen medegebracht , opgehaald uit de grootste 

 diepten die het dieplood heeft kunnen bereiken. Haeckel , van Jena , 

 heeft met de meeste zorg de Radiolariën bestudeerd, die hem door wyville 

 THOMSON en zijn tochtgenooten zijn ter hand gesteld, en hij verklaart 

 dat hunne vormen zoo talrijk en zoo verschillend zijn, dat het onmo- 

 gelijk is er de grenzen van aan te wijzen. Strijdig dus met de meening 

 van EHRENBERG: aan de uiterste grens van het dierlyke leven verdwijnt 

 de soort. Wel vindt men typen waartoe de meeste vormen gebracht 

 kunnen worden, maar alle secondaire vormen en de typen zelve zijn 

 onderling verbonden door een oneindig getal van overgangsvormen. Het 

 is onmogelijk er scheidingslijnen tusschen te trekken. Keeds carpenter 

 was tot hetzelfde resultaat gekomen , wat de Foraminiferen betreft ; 

 OSCAR scHMiDT aan den eenen kant , en haeckel zelf aan den anderen 

 hadden dergelijke uitkomsten verkondigd, betreffende de sponsen, die 

 EHRENBERG als planten beschouwde, maar die werkelijk echte dieren 

 zijn, misschien verwant aan de Coralliariën. De wezenlijkheid van de 



