EHRENBERG. 331 



soort is dus weer de vraag bij wezens , waarvan de samenstellende ele- 

 menten der weefsels zelfs niet altijd den staat van volledige cel bereiken , 

 en eenvoudige protoplasma-lichaampjes met of zonder kernvorming kun- 

 nen blijven. Ten opzichte van deze wezens wordt dus tegenwoordig weer 

 de meening geboren , dat de uitwendige omstandigheden nog krachtiger 

 zijn dan de banden, die door de wetten der erfelijkheid aan de ontwikke- 

 ling worden aangelegd. Waar is het, dat niemand onderstelt dat eene 

 spons spontaan geboren kan worden , zelfs zou niemand die meening dur- 

 ven volhouden betreffende een raderdiertje , maar men vraagt evenwel nog 

 of het wezenlijk onmogelijk is in de tegenwoordige natuur omstandig- 

 heden te scheppen , waarin een levend protoplasma geboren zou kunnen 

 worden. De mensch heeft nog geen afstand gedaan van pogingen om 

 den fakkel van Prometheus te ontsteken , en als het waar is dat het proto- 

 plasma slechts een bijzonder scheikundig samenstel is, dan is er a priori 

 geen reden te bedenken , waarom deze hoop een hersenschim zou zijn. 



Evenwel , het zorgvuldig bestudeeren van het protoplasma in zijn 

 verschillende uitingen leert ons dat er hier een onbekende is, waar- 

 mede de scheikunde nog geen weg weet. In 't kort, het ei van alle 

 dieren , altijd op dezelfde wijs samengesteld , kan beschouwd worden 

 als slechts uit protoplasma alleen te zijn gevormd; de verschillen die de 

 scheikunde zou kunnen aanwijzen tusschen het ei van een medusa en 

 een menschelijk ei, moeten zonder twijfel onmerkbaar zijn. Wat is dan 

 de geheimzinnige kracht die bij hun latere ontwikkeling werkzaam is ? 

 Of liever, welke is dan de wijziging die de beide samenkomingen , schijn- 

 baar identisch, van eiwitachtige stoffen hebben kunnen ontvangen, om 

 in zich te bevatten de macht om een mensch te worden in het laatste 

 geval, en in het eerste een hydra-achtige polyp, in staat om op zijn 

 beurt een medusa voort te brengen? 



Doch laten wij ons niet bij de min of meer samengestelde vraag van 

 de ontwikkeling van het ei ophouden , en keeren wg tot de protoplasma- 

 diereu , de foraminiferen en de polycystinen terug. Waarom toch scheidt 

 het protoplasma van deze wezens , homogeen van voorkomen , nauwe- 

 lijks eenige blaasjes, eenige kernen, over welker beteekenis men het zelfs 

 niet eens is , bevattende , waarom scheidt dit protoplasma in het eerste 

 geval een kal k-schaal, en in het tweede een k w a r t s-geraamte af? 

 Dat komt , zal men misschien zeggen , door zonder twijfel geringe , maar 

 toch wezenlyke verschillen in zijne samenstelling, en gevolgelijk in zijne 

 scheikundige eigenschappen, 't Kan zijn; maar dan, waarom brengt het 



