EÜKENBÈRG» ^3? 



levende, en drie van afgestorven lichamen, die door levende wezens 

 zijn voortgebracht. T)e eersten zijn de Polygastrica , de Polycystinen en 

 de Polythalamien ; de tweeden de Phytolithariën , de Geolithen en de 

 Zoolithariën. Van deze drie laatste groepen zijn de Zoolitliariën groo- 

 tendeels schelpjes van Polythalamien of kalkschalen van verschillende 

 soorten van dieren; de Geolithen, meerendeels uit kiezelzuur bestaande , 

 zijn in 't algemeen spiculae van sponsen; en eindelijk de Phytolithariën 

 zijn niets anders dan kiezelzuur-voortbrengselen van planten , vooral van 

 gramineën , welke laatste door hem ook wel Poolithariën geheeten wor- 

 den. Deze verdeeling der lichaampjes van organischen oorsprong , die aan 

 de vorming van aardlagen deelnemen, had vooral ten doel hun schei- 

 kundige samenstelling in het oog te doen vallea: kiezelzuur, ijzer en 

 kool vindt men in de Phytolithariën en de Geolithen, terwijl de Zoo- 

 lithariën slechts kalk en kool bevatten. 



Wat de verdeeling der lagere mikroskopische organismen in Poly- 

 gastrica, Polythalamien en Polycystinen betreft, deze zou tegenwoor- 

 dig zekerlijk onvoldoende zijn. Al deze organismen worden tegen- 

 woordig Protozoa geheeten, zinspelende op de groote betrekkelijke een- 

 voudigheid van hun maaksel , een eenvoudigheid trouwens die ehrenberg 

 niet toegestemd zou hebben. Aan hen die slechts uit een kleine homogene 

 massa van protoplasma bestaan, heeft haeckel voorgesteld den naam 

 van Mo neren te gevea. Boven de Moneren zijn er twee uiteenwij- 

 kende hoofdgroepen , samengesteld uit wezens welker organisatie zich 

 tot verschillende graden verheft, te beginnen met den toestand van 

 eenvoudige cel. Dit zijn vooreerst de Rhizopoden, zoo geheeten 

 omdat de buitenste laag van hun protoplasma in staat is zich tot 

 lange beweegbare draden of pseudopodien uit te rekken, die zich soms 

 met elkander vereenigen, of zich vertakken als de hiarwortels van 

 een plantwortel. Eenige Rhizopoden , zooals de Actinophrys sol van onze 

 zoete wateren, ontberen geheel en al een mineraal geraamte, maar 

 de meesten scheiden een kalkschaal of een k i e z e 1 g e r a a m t e af. 

 De eersten zijn de Foraminiferen , zoo geheeten omdat hun schaal 

 gewoonlijk vol gaatjes is, als een zeef, waar de pseudopodien door 

 heen gaan ; deze schaal bestaat meestal uit een groot getal van 

 kamers, die zeer fraai gerangschikt zijn: de tusschenschotten dier 

 kamers, aangeduid door den naam van Polythalamien, die ehren- 

 berg aan de Foraminiferen gaf, deed d'orbigny gelooven dat deze 

 wezens mikroskopische Koppootigen of Cephalopoden waren, ver- 



22 



