KHRENBERG. 339 



nagelaten. Verscheidenen zijn het werk van zgn dochter, zijn getrouwe 

 en onvermoeide helpster, die hem in zijn grijzen onderdom met de 

 meeste zorg verpleegde, door zijn gedachten bezield aan zijn zijde ar- 

 beidde en zoowel elke vermoeienis als elke zorg van den grgsaard 

 afweerde. Dank zij hare liefderijke zorgen , kon de nestor der europeesche 

 natuurkundigen sterven met de vreugdevolle gedachte , dat hij zijn laatste 

 werken tot een goed einde had gebracht, en met de zekerheid dat hare 

 teedere en verlichte genegenheid zorg zou dragen dat zij uitgegeven 

 werden. 



Nog een enkel woord eer wij deze levensschets of liever dit korte 

 overzicht van de werken van den grooten geleerde eindigen. 



Hetgeen zoo dikwijls het geval is in de geschiedenis van mannen van 

 beteekenis, wordt ook het wetenschappelijke werk van ehrenberg be- 

 heerscht door een theoretisch denkbeeld, dat de vlijtige waarnemer 

 met onuitbluschbaar vuur tracht te bewijzen, en waaromheen zijn voor- 

 naamste onderzoekingen zich groepeeren; dit denkbeeld is de gemeen- 

 schappelijke band die haar verbindt , de ademtocht die het werk levend 

 maakt , en daaraan dat krachtige leven geeft , waardoor het zoo hoogst be- 

 langrijk wordt; dit denkbeeld is het, 't welk den geleerde den moed 

 geeft, die er noodig is om vol te houden met het doen van zeer lang- 

 durige en moeielijke 'onderzoekingen. Ehkenbeeg geloofde aan de g e- 

 lijke samenstelling van alle dieren. Van de grootsten 

 tot de kleinsten wilde hij in allen dezelfde stelsels van organen vin- 

 den , ingericht om dezelfde verrichtingen te doen. 



Herhaalde malen heeft zich in de wetenschap het geloof voorgedaan 

 aan een enkele formule , waarin de geheele dierenwereld werd omvat , 

 maar dit geloof heeft ook de meest verschillende vormen aangenomen. 



Oken had gemeend deze formule te vinden in den ra e n s c h , als 

 het résuvié van de geheele schepping, terwijl de dieren niets anders 

 waren dan de verschillende vertegenwoordigers van de bouwstoffen, 

 waarvan de mensch opgebouwd was. 



Geoffroy saint-hilaire had een meer juist en vruchtbaarder denk- 

 beeld , toen hij de eenheid van plan uitsprak , en hij het trachtte 

 te bewijzen door middel van de wet der verwantschappen, 

 zoo volkomen waar , mits men haar niet buiten zekere grenzen uitstrekt. 



Ehrenberg had een andere manier van zien. Terwijl geoffroy ver- 



