354 T)E ONTWIKKELING DEK MECHANISCHE WABMTETHEÖlllE 



Zoo bij voorbeeld wordt de afsta mmingsleor, het Darwinisme, door 

 velen meestal beschouwd als nitsluitend het geestesproduct te zijn van 

 onze eeuw, en enkelen verkondigen dan soms met veel ophef dat zij 

 de nieuwe leer zijn toegedaan. En toch laat de nieuwheid van deze leer 

 zich ver zoeken. Reeds in 450 v. Chr. leerde empedocles dat de aarde 

 en het organische rijk zich langzamerhand hadden ontwikkeld, en dat 

 allengs uit lagere levensvormen de hoogere waren ontstaan. Reeds voor 

 meer dan 24 eeuwen kende de Grieksche wijsgeer xenophanes van 

 Colophon enkele fossielen , en toonde hij aan , dat zij overblijfselen 

 waren van vroeger levende schepselen ; ook besloot hij uit de aanwe- 

 zigheid van zeeschelpen op enkele bergen, uit de afdrukselen van vis- 

 schen in de steengroeven van Smyrna en Syracuse , dat die streken 

 eenmaal door het zeewater waren bedekt geweest. 



Zou het dan niet beter zijn zich voor te stellen dat de ontwikkelings- 

 theorie in haar beginsel dagteekent van het oogenblik , waarop de mensch , 

 met gezond verstand begaafd, nog door geen vooroordeelen of dogmen 

 in het vrije denken belemmerd , begon na te denken over hetgeen hij 

 in de natuur opmerkte? Het begrip van de gestadige ontwikkeling in 

 de natuur moge in onze dagen wijder uitgebreid en door nauwkeurige 

 onderzoekingen meer bevestigd en bewaarheid zijn geworden — maar 

 het mag daarom niet nieuw worden genoemd ; men hebbe het veeleer 

 te beschouwen als het kind van het waarnemingsvermogen en van de 

 gezonde rede van den denkenden mensch , dat door bepaalde omstan- 

 digheden eerst in onzen tijd tot meerderen wasdom kon geraken en 

 zich in de toekomst eenmaal in al de grootheid en kracht van een 

 reuzengestalte zal kunnen ontwikkelen. 



Wat wy ten opzichte van de ontwikkelingstheorie kunnen op- 

 merken, datzelfde geldt voor de voornaamste, thans algemeen aange- 

 nomen natuurbegrippen. Wanneer wij ons nu de lichamen voorstellen 

 als bestaande uit moleculen , door kleine tusschenruimten van elkaar 

 gescheiden; als wij ons die kleine, onzichtbare deeltjes steeds in snelle 

 beweging denken ; wanneer wij doordrongen zijn van de waarheid dat 

 geen beweging, van welken aard ook, kan verminderen of ophouden 

 zonder dat daarvoor een andere werking ia de plaats treedt, — 

 dan vinden wij al die begrippen , die den grondslag uitmaken van onze 

 hedendaagsche natuurkennis, reeds verkondigd in overoude tgden door 

 LEUciPPUs, DEMOCRITUS, EPicuRUs. Toch mocst bij de Grieken het licht, 

 door enkele heldere denkers ontstoken , verflauwen en nagenoeg uit- 



