EN HAAR Invloed op de beschouwing der natuur. 355 



dooveu; de zucht om dingen te verklaren die buiten het waarnemings- 

 vermogen van den mensch liggen , de zoogenaamde hoven-natuurkunde 

 of meta-physica , de bespiegelende wijsbegeerte, en de algemeene beoe- 

 fening en de booge opvoering der schoone kunsten, stonden by de 

 Grieken aan de natuurstudie steeds in den weg; ook was de methode 

 volgens welke die studie alleen tot juiste resultaten kan leiden , nog 

 niet aangegeven. 



In lateren tijd was de invoering van het Christendom aanvankelyk 

 evenmin bevorderlijk voor de beoefening der natuurwetenschap. Door 

 overdreven denkbeelden geleid , beschouwden de menschen het aardsche 

 leven van te weinig belang om er bij voorkeur hunne gedachten aan te 

 wijden, verdiepten zich in allerlei beschouwingen over het onbegrij- 

 pelijke en zagen daardoor voorbij wat binnen den kring van hun waar- 

 nemingsvermogen lag. "Stof was slechts een hinderpaal , gesteld aan de 

 geestelijke en hoogere natuur van den mensch." Door allerlei dogmen , 

 verkeerde uitleggingen van de beginselen der Christelijke leer , werd 

 de menschelijke geest in ketenen geslagen . De Aristoteliaansche begrip- 

 pen werden krampachtig vastgehouden en oefenden een onbeperkt gezag 

 uit over de philosophie. Mochten ook al, voornamelijk door de kruis- 

 tochten , de wetenschappen , die in het Oosten werden beoefend : de 

 mathesis , de astronomie , de geneeskunde , tot de volken van het westen 

 zijn doorgedrongen — toch moest eerst de kerkhervorming de vrijheid 

 van denken , de beoefening der klassieke studiën weer in 't leven roe- 

 pen, en moesten de denkbeelden van copernicus, de betoogen van 

 KEPLER een nieuw licht over de wetenschap en de philosophie versprei- 

 den, voordat de weg tot vrije beoefening der natuurwetenschap werd 

 opengesteld. 



Niet zonder hevigen strijd en zonder bloedige offers weken de spook- 

 achtige voorstellingen der middeleeuwen voor het licht der wetenschap. 

 Moest ook een galilei de smadelijkste vernederingen ondergaan, een 

 GioRDANO BRUNO een martelaar worden voor de wetenschap , de krachtige 

 stroom der vrije ontwikkeling was ten slotte toch niet te stuiten. In 

 de le^eeuw wijst baco van verulam den juisten weg aan, langs welken 

 de beoefening der natuurwetenschap alleen tot vruchtbare uitkomsten 

 kan leiden. Het Baconisme vindt zoowel in als buiten Engeland zijne 

 aanhangers ; door den invloed van hobbes , een volgeling van baco , 

 wordt de beoefening der natuurwetenschappen onder de regeering van 

 KAREL IT zelfs een modezaak. In de 17t' eeuw breidt gazzendi de atoom- 



