EN HAAK. INVLOED OP DE BESCHOUWTNG DRR NATUUR. 3B5 



stil liggenden bal, dien hij op zijn weg ontmoet, voort te dnwen en 

 daaraan een zekere snelheid mee te deelen. Deze tweede bal heeft nu 

 ook weer een zekere hoeveelheid arbeidsvermogen verkregen ; uit zich- 

 zelf zou hij niet in beweging zijn geraakt; zijn arbeidsvermogen is dus 

 niet uit niets ontstaan , maar is afkomstig van dat van den eersten 

 bal; deze zal echter na de ontmoeting met den tweeden in snelheid 

 verloren hebben , zijn arbeidsvermogen is kleiner geworden : naarmate 

 arbeidsvermogen meegedeeld of arbeid vereischt wordt, wordt ook 

 arbeidsvermogen uitgeput. Wij noemen nu dit arbeidsvermogen, dat de 

 ballen uithoofde van hun beweging bezitten , arbeidsvermogen van bewe- 

 ging. Zoo bezit dus ook een lichaam , dat men met een zekere snel- 

 heid vertikaal omhoog werpt, arbeidsvermogen van beweging; terwijl 

 het echter stijgt, vermindert langzamerhand zijne snelheid, tengevolge 

 van den tegenstand dien de zwaartekracht aan zijne beweging biedt, 

 totdat het op zijn grootste hoogte gekomen een zeer klein oogenblik 

 in rust is , om daarna zijne benedénwaartsche beweging te beginnen. 

 Zoodra dus het lichaam, op zyn grootste hoogte gekomen, een oogen- 

 blik in rust is , is zijn arbeidsvermogen van beweging verdwenen ; maar 

 uithoofde van zijn plaats bezit het nu arbeidsvermogen in een anderen 

 vorm ; het zal namelijk , indien het gehoor kan geven aan de werking 

 der zwaartekracht, denzelfden weg weer afdalen, langs welken het is 

 opgeworpen, en zou dan bijv. in staat zijn, om, wanneer men het 

 aan een dun koord bevestigde dat , over een zeer bewegelijke schijf 

 geslagen , aan zijn andere uiteinde een even zwaar lichaam droeg , dit 

 laatste tot een even groote hoogte naar boven te trekken. Het eerste 

 lichaam bezit dus, ofschoon 't een oogenblik in rust is, nog wel dege- 

 lijk het vermogen om arbeid te verrichten , en wij noemen dit arbeids- 

 vermogen van plaats K 



Wanneer wy alzoo een lichaam opwerpen , en daaraan dus arbeidsver- 

 mogen van beweging meedeelen, zal dit arbeidsvermogen langzamer- 

 hand verminderen en omgezet worden in arbeidsvermogen van plaats ; 

 op zijn grootste hoogte gekomen, is dit laatste geheel voor 't arbeids- 

 vermogen van beweging in de plaats getreden; valt het voorwerp van 

 die hoogte weer naar beneden , dan zal het arbeidsvermogen van plaats 



' Wellicht verdient hier de benaming energie of potentieele energie de voorkeur. 

 Toch meende ik om enkele redenen de nitdrnkkinp: ''arbeidsvermopen van plaats" hier 

 te looeteu behouden. 



