EN HAAR INVLOED OP DE BESCHOUWING DER NATUUR. 369 



geeft , die volkomen overeenstemt met de voorafgegane beschouwingen. 

 Elke verbranding toch is niets anders dan een scheikundige verbin- 

 ding van de atomen van een of ander lichaam met die der zuurstof. 

 De atomen moet men zich voorstellen als de kleinste deeltjes, waarin 

 de moleculen van het lichaam kunnen verdeeld worden. Tusschen de 

 atomen van de meesten der verschillende stoffen bestaat een aantrek- 

 kingskracht, die men gewoon is scheikundige verwantschap of aflfini- 

 teit te noemen. Wanneer de atomen gehoor geven aan die affiniteit , dan 

 heeft er plaats, wat men een scheikundige verbinding noemt. Twee 

 atomen die nog niet scheikundig met elkaftr verbonden zijn, maar waar- 

 tusschen affiniteit bestaat, verkeeren dus in denzelfden toestand als bijv. 

 een steen met betrekking tot de aarde , wanneer die steen op een zekere 

 hoogte boven 't oppervlak der aarde is opgeheven ; zoowel die atomen 

 als de steen en de aarde bezitten dan arbeidsvermogen van plaats, 

 aangezien zij verkeeren in een toestand dat zij gehoor kunnen geven 

 aan de werking eener kracht. Zoodra de steen naar de aarde valt, gaat 

 het arbeidsvermogen van plaats over in dat van beweging, en dit laatste 

 vinden wij , zoodra de steen op den grond is gekomen , terug in den 

 vorm van warmte. Zoodra de atomen zich naar elkaar toe bewegen — 

 en wij moeten aannemen dat dit gebeurt , aangezien uit het bestaan van 

 hunne wederzijdsche aantrekking volgt dat zij nog niet zoo dicht bij 

 elkaar zijn, als wel mogelijk is — gaat ook hun arbeidsvermogen van 

 plaats over in dat van beweging; en, zoodra de atomen zich met elkaar 

 scheikundig hebben verbonden, waar zal dan deze beweging zijn ge- 

 bleven? Wij vinden haar terug in de daarbij ontwikkelde warmte. 



Dezelfde wei'kingen die wij bij de groote massa's waai'nem en, hebben 

 ook ongetwijfeld plaats bij de oneindig kleine atomen. Na de onder- 

 zoekingen van groote natuurkundigen, als joule, favre en silbermann , 

 HESS e. a. , blijft geen andere grondige verklaring voor de aldus ontstane 

 warmte over. Want niet alleen bij verbranding, maar bij elke schei- 

 kundige verbinding waarbij een samengestelde stof uit enkelvoudige of 

 minder samengestelde stoffen ontstaat, komt een zekere hoeveelheid 

 warmte vrij , die alleen afhangt van den aard en van de hoeveelheid 

 der bestanddeelen. Wanneer die samengestelde stof weer ontleed wordt 

 in hare bestanddeelen, zal hiervoor dezelfde hoeveelheid warmte moe- 

 ten verbruikt worden die bij de verbinding werd ontwikkeld; de hoe- 

 veelheid warmte, bij eenige scheikundige verbinding ontwikkeld, zal 

 tevens grooter zijn naarmate de affiniteit tusschen de bestanddeelen — 



24 



