EN HAAR INVLOED OP DE BESCHOUWING DER NATUUll, 371 



strijd met bovengenoemde natunrwet, die aangeeft dat de bij deze wer- 

 kingen opgewekte warmte juist aequivalcnt moet zijn met de verloren 

 levende kracht. 



Het is eigenlijk overbodig nn nog verder aan te wijzen hoe alle ver- 

 schijnselen, die zich bij de warmtewerkingen voordoen, voor de mecha- 

 nische theorie pleiten. Alle verschijnselen die wij bij de latente warmte , 

 welke bij de verandering van aggregaat-toestand der stoffen optreedt, 

 die wij bij de bepaling der soortelijke warmte (men herinnere zich 

 slechts de wet van dulong en petit in verband met het theoreem van 

 AVOGADRo) kunnen opmerken , rechtvaardigen deze theorie volkomen. 



Warmte moet alzoo een vorm van beweging zijn. De mechanische warm- 

 te-theorie staat en valt met de wet van 't behoud van arbeidsvermogen. 

 De zoogenaamde materiëele theorie kan zelfs op den naam van hypothese 

 geen aanspraak meer maken; zij moet zich voor overwonnen verklaren 

 en is voor goed van het gebied der natuurwetenschap verdwenen. — 



Indien men nu vraagt: hoe moet men zich de beweging, die wij 

 warmte noemen, voorstellen? dan kunnen alleen meer of minder waar- 

 schijnlijke hypothesen daarop een antwoord geven. 



Wij stellen ons de lichamen in de verschillende aggregaat-toestanden 

 voor als bestaande uit moleculen. De verschijnselen van het licht en 

 van de stralende warmte hebben ons echter genoodzaakt nog een on- 

 zichtbare, uiterst fijne en veerkrachtige stof aan te nemen, de ether 

 genoemd, die het gansche heelal zou vervullen en ook in de lichamen 

 tusschen de moleculen en atomen zou aanwezig zyn. 



Volgens sommigen nu zou de warmtebeweging bestaan in de bewe- 

 ging van den in de lichamen voorhanden zijnden ether. Deze meening 

 werd reeds geuit door newton en later verdedigd en verder ont- 

 wikkeld door reütenbacher. ' Hiertegen zijii echter gewichtige bed^'n- 

 kingen in te brengen. Een willekeurig aangenomen stelsel van krachten 

 ligt aan deze hypothese ten grondslag, terwijl ook de verschijnselen 

 van opslorping en uitstraling der warmte , welke geheel van den aard 

 van een lichaam afhangen, en eindelijk het groote verschil, dat toch 

 tusschen de voortplanting van warmte door geleiding en door straling 

 bestaat, hieruit moeielijk verklaard kunnen worden. 



Das Dynamidensysteem , 1857. 



