374 DE ONTWIKKELING DER MECHANISCHE WARMTETHEORIE 



hunne onderzoekingen is gebleken dat het onmogelijk is warmte ge- 

 heel als zoodanig te doen verdwijnen, dat wil zeggen, dat de toestand 

 waarbij de moleculaire beweging geheel zou moeten ophouden wel denk- 

 baar, doch in werkelijkheid niet bestaanbaar is. Een gedeelte der over- 

 gevoerde warmte moet dus als zoodanig bly ven bestaan , en dit deel is 

 dus voor 't voortbrengen van mechanischen arbeid als 't ware verloren. ^ 



Ook is gebleken dat warmte van lage temperatuur nooit uit zich- 

 zelf in die van hoogere temperatuur zal veranderen; voor deze ver- 

 andering moet altijd arbeid verricht worden. Terwijl dus alle vormen 

 van arbeidsvermogen in den vorm van warmte kunnen overgaan , kan 

 omgekeerd de warmte in haar geheel niet meer in die verschillende 

 vormen worden omgezet. 



Uit een en ander kan duidelijk blijken dat de mechanische warmte- 

 theorie aanleiding moet geven tot eigenaardige beschouwingen en belang- 

 rijke gevolgtrekkingen. Yoor de voornaamste daarvan wordt ten slotte 

 de welwillende aandacht van den lezer ingeroepen. 



Voor den mensch , die , voorgelicht door de ontdekkingen en beschou- 

 wingen der groote natuuronderzoekers, in de afwisselende natuurver- 

 schijnselen slechts omzettingen ziet van het in 't heelal voorhanden 

 zijnde arbeidsvermogen , is de natuur een bewonderenswaardig en schoon 

 geheel. Hij is doordrongen van de waarheid dat ook de kleinste bewe- 

 ging, de geringste werking hare oneindige gevolgen heeft en onvernie- 

 tigbaar is. De zwakke toon, door eenig geluidgevend lichaam voortge- 

 bracht , moge langzamerhand wegsterven en als zoodanig voor den mensch 

 verloren gaan — toch blijft hij bewaard in de moleculaire beweging 

 van de lichamen, welke die trillende geluidsbeweging overnamen. Het 

 licht van onze lampen, het vuur van onze haarden moge ten slotte 



' De laagste temperatuur, waarbij de moleculaire beweging dus nul, alzoo alle warmte 



verdwenen zou zijn, zou — 273o C. bedragen. De temperaturen van dit nulpunt (het 



absolute nulpunt genoemd) afgerekend , worden absolute temperaturen genoemd. Alzoo 



is in absolute temperatuur het vriespuut van water 273" en het kookpunt 373". Als nu een 



hoeveelheid warmte van de temperatuur T^* overgaat tot die van t" (T en t de absolute 



temperaturen voorstellende), dan kan slechts dat gedeelte van deze warmte in arbeid 



T f 



worden omgezet , dat wordt uitgedrukt door de breuk , en dat is nog slechts een 



theoretische maiimum-waarde . 



