376 DE ONTWIKKELING DER MECHANISCHE WARMTETHEORIE 



vasten toestand neerslaat; stort het water, aldus op die hoogten van 

 arbeidsvermogen van plaats voorzien , soms van de hooge bergen of 

 steile rotsen naar beneden, dan kan die krachtige stroom weer wor- 

 den aangewend voor de beweging van het waterrad of voor eenigen 

 anderen mechanischen arbeid; en alzoo' maakt de mensch, ofschoon 

 veelal onbewust , gebruik van het hem door de zon geschonken arbeids- 

 vermogen. Geen werking, geen beweging heeft er plaats, die wij niet 

 op deze wijze van de zon zouden kunnen afleiden. Wanneer van dit 

 oogenblik af de zon ophield haar licht en warmte aan de aarde af te 

 staan , zou in zeer korten tijd alles op aarde in een dorre en doode 

 massa zijn herschapen. 



Onwillekeurig komt dan bij hem , die over de werkingen in de natuur 

 nadenkt , de vraag op : of de zon wel altijd in staat zal zgn het leven 

 op aarde te onderhouden. Reeds ontelbare jaren heeft toch de zon 

 haar arbeidsvermogen onophoudelijk afgestaan en zij gaat daarmee 

 steeds voort; waaraan ontleent zy die ontzaglijk groote hoeveelheid 

 arbeidsvermogen, die zij in den vorm van trillende beweging niet al- 

 leen naar de aarde , maar in de geheele ruimte uitzendt ; haar voor- 

 raad warmte, op welke wijze die ook worde opgewekt, is toch niet 

 oneindig, en zal er niet eenmaal een tijd moeten komen dat die voor- 

 raad zal zijn uitgeput? 



Die vraag is vooral niet ongegrond, als men bedenkt dat de hoe- 

 veelheid warmte, die de aarde jaarlijks van de zon ontvangt, volgens 

 de metingen van pouillet voldoende zou zijn om een ijskorst, die ter 

 dikte van 31 meter de aarde zou omringen, te smelten. Aangezien wij 

 de grootte van de oppervlakte der aarde kennen , kan men uit deze opgave 

 gemakkelijk het volume en de gewichtshoeveelheid van die ijsmassa 

 berekenen; en als men dan in aanmerking neemt dat voor het smel- 

 ten van één kilogram ijs ongeveer 80 caloriën noodig zijn, kan men 

 de bovenbedoelde warmtehoeveelheid in caloriën uitdrukken. Den lezer 

 zij deze berekening zeer aanbevalen; de uitkomst geeft een aantal ca- 

 loriën van wier hoeveelheid men zich geen flauw denkbeeld kan ma- 

 ken. En deze hoeveelheid is dan nog maar het 0300 000 ono ^^^ ^^ geheele 

 hoeveelheid, die de zon jaarlijks naar alle richtingen uitstraalt! 



Aangezien nu de quantiteit van dit arbeidsvermogen, door de zon 

 jaarlijks afgestaan, ondenkbaar groot is, zou het dus niet te verwon- 

 deren zijn' als die voorraad binnen eenigen tijd was uitgeput. Toch heeft 

 men sedert de historische tijden geen merkbare vermindering in de 



