388 edison's elektromotograaf. 



deelingen slechts voor één persoon bestomd, dan wordt daarvoor een 

 telephoon gebezigd, welke deze aan het oor houdt; mogen zij ook door 

 anderen , b. v. in een kantoor aanwezigen , gehoord worden , dan een elek- 

 tromotograaf. In Cbicago is de lijst der abonnenten op dit stelsel reeds 

 tot boven de duizend geklommen, en in New-York is dit getal nog 

 veel grooter. G-een wonder ook! Iedereen, die weet wat "zakendoen" 

 beteekent , iedereen , hij zij koopman of bankier of makelaar , of zelfs 

 advocaat of medicus , stelle zich eens voor wat een gemak het hem 

 zou geven als hij, van zijn kantoor of studeerkamer uit, spreken kon 

 met iedereen , dien hij of die hem te spreken begeerde. 



Ik zou hier nog veel kunnen bijvoegen. Edison heeft nog een aantal 

 andere toepassingen , en daaronder zeer belangrijke , aangewezen van 

 hetzelfde beginsel dat aan zijn elektromotograaf het aanzijn schonk. 

 Maar deze zijn nog niet verwezenlijkt. Later zal ik daarvan dus mis- 

 schien nog kunnen berichten. De rest van de voor mij hier beschikbare 

 ruimte meen ik dus te mogen wijden aan het kortelijk bespreken van 

 nog twee onderwerpen. Het eerste is volkomen theoretisch. Ter ver- 

 goeding voor hen, die de wetenschap alleen om hare resultaten achten , 

 indien er zulke gevonden worden onder de lezers van het Album der 

 Natuur y is het tweede van geheel praktischen aard. 



Ten eerste dan. Het heeft mijne aandacht getrokken dat bij geen 

 der berichten aangaande edison's motograaf in Engelsche, Fransche of 

 Duitsche tijdschriften eene verklaring is gegeven of zelfs gepoogd te 

 geven van de door hem ontdekte wrijvingsvermindering bij den overgang 

 van een elektrischeu stroom tusschen de beide wrijvende lichamen. 

 Toch is deze , naar ik meen , aan den eenen kant vrij raadselachtig voor 

 hem die slechts oppervlakkig met de physica bekend is , — dus der be- 

 spreking wel waard , — en aan den anderen kant volstrekt geen wanhopige 

 taak voor den professionoelen physicus. Twee bekende feiten kunnen 

 daaraan ten grondslag liggen. Ten eerste de gaslaag , die zich veelal aan 

 de oppervlakte van een geleider ontwikkelt, welke als elektrode dient 

 bg den overgang van een stroom in een samengestelde stof ; ten tweede 

 en voornamelijk — want naar uit een der voorgestelde toepassingen 

 blijkt , heeft edison hetzelfde verschijnsel ook bij dien overgang tusschen 

 twee metaaloppervlakten waargenomen — de afstooting tusschen twee 

 aan elkaar rakende deelon van denzelfden stroomgeleider, zooals die, 



