WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 11 



Wrljvingtoonen. — Dezen naam geeft Dr. von strouhal {Habüitations- 

 schrift , Würzhürg 1878, en daaruit Naturforscher 1878, *S'. 377) aan dege- 

 luiden , welke , zooals bekend is , ontstaan wanneer een dunne staaf snel door 

 de lucht wordt bewogen in eene richting, loodrecht of ongeveer loodrecht op 

 hare lengte-afmeting , of ook wanneer een luchtstroom een dunne staaf of scher- 

 pen kant treft. Met behulp van eene inrichting, die veroorloofde om allerlei 

 staven en gespannen draden met willekeurige , doch gelijkmatige snelheid door 

 de lucht te bewegen, heeft hij de wording dezer tonen nader onderzocht en 

 gevonden : 



a. Dat de hoogte daarvan afhangt alleen van de snelheid der beweging 

 en van de dikte der staaf, zoodat het trillingsaantal met de eerste rechtstreeks 

 en bij cilindrische staven of draden met de tweede omgekeerd evenredig is. 

 De lengte der staven of draden en de spanning dezer laatsten hebben geen 

 invloed op de toonhoogte, evenmin de stof waaruit de staaf of draad be- 

 staat. Met de lengte neemt de intensiteit der tonen toe. 



b. Dat bij gespannen draden de eigen trillingen daarvan slechts in zoover 

 invloed hebben op den voortgebrachten toon , dat zij dien versterken , zoodra 

 de wr^jvingtoon met dien der snaar of met een harer boventonen samenvalt. 



Voor theoretische beschouwingen en nadere bijzonderheden moeten wij naar 

 de aangegeven bronnen verwijzen. ln. 



Eene subjectieve waarneming van warmte. — Een ijzeren staaf , van 1 meter 

 lang en 8 cM. middellijn , steunde met het eene einde tegen een groote ijzeren 

 wig, welke met kracht moest ingedreven worden. Daartoe werden tegen het 

 andere einde zware hamerslagen gericht. De werkman , die de staaf met beide 

 handen vasthield , verklaarde dat hij bij eiken slag haar warm voelde worden 

 en zich dadelijk weer afkoelen. Een ervaren waarnemer greep nu op zijne 

 beurt de staaf en voelde hetzelfde. Hij schatte de temperatuur-vermeerdering 

 op omstreeks SS'' C. Hirn deelde deze waarneming mede aan de Académie 

 des Sciences^ in hare vergadering van 7 October 11. en voegt er bij dat, daar 

 deze temperatuur-verhooging onmogelijk werkelijk kon zijn , het daaruit blijkt 

 dat geluidstrillingen onder bepaalde voorwaarden in de menschelijke huid het 

 gevoel van warmte kunnen teweegbrengen , evenals eene plotselinge drukking 

 op ons oog daarin de gewaarwording van licht te voorschijn roepen kan. 



LN. 



Hooren met twee ooren. — Prof. s. p. thompson, te Bristol, heeft {Phil. 

 Mag. 5 S. VI. p. 383) een vervolg geleverd op zijne mededeelingen aangaande 



