WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 21 



nudatie , ten gevolge van atmospherische invloeden. Op grond nu van de machtig- 

 heid der sedimentlagen en van het bedrag der denudatie , schat de heer wakd 

 den tijd , die verloopen is sedert het begin der vorming van den ouden rooden 

 zandsteen, op 62 millioenen jaren. {Philos. Magazine 1878, p. 313). 



HG. 



ANTHROPOLOGIE. 



De wijsheidskies bij den mensch. — "Het schijnt," zegt darwin in zijn 

 Descent of Man, "alsof de laatste kies of wijsheidskies er toe neigt om bij 

 de meer geciviliseerde rassen rudimentair te worden." Met het oog daarop 

 heeft MANTEGAZZA 1249 schedels, met terzijdestelling van de te oude of te 

 jonge of onvolkomene , uit de verzameling in het nationaal anthropologisch 

 museum te Florence onderzocht, waarvan 844 afkomstig waren van heden- 

 daagsche hoogheschaafde natiën, 277 van hedendaagsche lagere rassen, en 128 

 behoord hadden aan Eomeinen , Etrusken , Phoeniciers en andere volken der 

 oudheid. Hij bevond dat de wijsheidskies meermalen afwezig is bij de hoogere 

 dan bij de lagere rassen, t. w. bij 42,42 proc. van de eerste en bij 19,86 

 proc. van de laatste. Echter bevond hij ook , dat atrophie van de derde kies 

 minder vaak bij de hoogere dan bij de lagere rassen voorkomt, nl. bij 10,90 

 proc. van de eersten en bij 20,58 van de laatsten. Al de abnormale gevallen 

 te zamen genomen , bleken bij de lagere rassen de normale en abnormale 

 nagenoeg gelijk te staan, t. w. 49,46 abnormale tegen 50,54 normale , terwijl 

 bij de hoogere rassen 62,91 abnormale gevallen tegenover 37,09 normale 

 vond. Ten aanzien van de derde kies staan de oude schedels midden tus- 

 schen die der hedendaagsche hoogere en lagere rassen. - In verband met 

 dit onderwerp deelt mantegazza ook mede, dat volgens zijne onderzoekingen 

 de derde kies bij 51,35 proc. van de schedels der hedendaagsche hoogere 

 rassen drie wortels bezat, dat datzelfde voorkwam bij 45,20 proc. van de 

 hedendaagsche lagere rassen , alsmede bij 40,43 proc. van de oude typen. 

 Tanden met vier wortels zijn veelvuldiger bij schedels van moderne hoogere 

 rassen dan bij andere. Ook met wijsheidskiezen met twee wortels is dat het 

 geval. Daarentegen komt een enkele wortel veelvuldiger voor bij lagere rassen. 

 Het zeer zeldzame, zoo niet eenige , geval van een wijsheidskies met vijf wortels 

 werd bij een modernen schedel van een hoog type aangetroffen. — In de on- 

 derkaak heeft de derde kies , onafhankelijk van alle rasverscheidenheid , meest 

 altijd twee wortels , maar in enkele gevallen , en dan alleen bij hoogere typen , 

 vier. {The Academy , Nov. 23, 1878 pag. 503). 



D. L. 



