62 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



hun beurt met nucleoluli, welke uit granulatiën bestaan. De cellen zijn apolair, 

 monopolair of bipolair , zeldzaam tripolair , en de zenuwvezels zijn niets dan 

 eenvoudige verlengsels der cellen. Salpeterzuur en picrinezuur doen op beiden 

 dezelfde kenmerkende langwerpige strepen ontstaan. Door de afwezigheid van 

 mjeline en van een cylinderas bij de vezels , door den vorm en het samen- 

 stel der cellen , naderen beide bestanddeelen tot die van het sympathisch stel- 

 sel der vertebraten. Die vezels en cellen, tot (altijd alléén uit vezels be- 

 staande) verbindingsstrengen of tot gangliën vereenigd , zijn omgeven door een 

 dubbel vlies : een stevig neurilemma externum met kernen , elastieke vezels 

 en soms met stervormige pigmentcellen , en een week , uit lamellen , vezels en 

 kernen bestaand neurilemma internum , dat tusschen de zenuwbundels dringt 

 en waarin de bloedvaten loopen. De cellen der gangliën liggen aan de opper- 

 vlakte van deze; bij de abdominaal-ganglien vooral aan de bovenste en zijde- 

 lingsche vlakten, Aan de bovenvlakte vindt men bovendien vezelbundels, die 

 door het ganglion heenloopen, naar de hersenen opklimmen en het verband 

 tusschen deze en de gangliën uitmaken. In elk ganglion zijn drie bundels com- 

 missuurvezels , die de zijdelingsche gedeelten van het ganglion verbinden. De 

 hersenen of het ganglion supra-oesophageum zijn in hun sameustel analoog 

 met die der insekten. Men kan er voorste, achterste en zijdelingsche verhe- 

 venheden of tepels aan onderscheiden. De hersenen bestaan uit eene merg- 

 achtige , fijn gepunctueerde zelfstandigheid , die door fijne bindweefselplaatjes 

 verdeeld is , en bruin wordt gekleurd door acadium osmium. Die mergzelfstandig- 

 heid is overdekt met eene laag kernen zonder celwand. De zenuwen voor de 

 speciale zintuigen ontspringen aan de oppervlakte der tepels. (Compt. rend. 

 Tom. LXXXVIII, pag. 240.) 



De gangliën en de verbindingsstrengen zijn overal gevoelig; de wortels van 

 de uit de ganglienketen ontspringende zenuwen zijn steeds gemengd, evenals 

 de boven- en ondervlakte van de keten. Ieder ganglion is een gevoels- en 

 bewegings- centrum voor het overeenkomstige lichaamssegment; maar het ge- 

 voel wordt een onbewust gevoel en de beweging eene reflexbeweging, zoodra 

 een ganglion gescheiden wordt van het voorafgaande. Het ganglion sub-oesopha- 

 geum is het gevoel- en bewegingcentrum voor de kauworganen en de kaak- 

 pooten. Het ganglion supra-oesophageum (hersenen) is op elke oppervlakte 

 gevoelig en is het gevoel- en bewegingcentrum voor de oogen en de sprieten. 

 Elke zijdelingsche helft der hersenen staat (evenals trouwens elk ganglion van 

 de keten) in betrekking tot de overeenkomstige helft des lichaaras ; overkrui- 

 singen bestaan niet. Het wegnemen dezer hersenen heeft buitelende bewegin- 

 gen naar voren ten gevolge , ontspruitende uit de ongevoeligheid der oogen 



