90 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



bevat , des te geringer is de dichtheid daarvan , en 2 '• hoe lichter een gas 

 is , des te sneller wordt het geluid daarin voortgeplant. Het komt er dus slechts 

 op aan om de voortplantingssnelheid van het geluid in het luchtmengsel met 

 voldoende nauwkeurigheid te meten. Om dit te doen , zonder te groote om- 

 slachtigheid in het werktuig en zijn gebruik , was de commissie ten laatste , 

 na een aantal beproevingen met andere inrichtingen , gekomen tot een koperen , 

 aan het eene eind gesloten buis , waarvan de lengte gemakkelijk kon veranderd 

 worden , en een stemvork. Bij eene bepaalde lengte werkte deze buis in zuivere 

 lucht als resonator voor den toon der vork. In het te onderzoeken mengsel 

 gebracht en daarmede gevuld, moest zij langer gemaakt worden om hetzelfde 

 te kunnen doen en wel des te meer naar mate het meer van het lichtere gas 

 bevatte. De verhouding van de tweede machten der lengten is dezelfde als die 

 der dichtheden in beide gevallen ; waaruit de hoeveelheid mijn gas in een ge- 

 geven volume lucht gemakkelijk kan berekend worden. ln. 



Mechanisch squivalent der warmte. — Bij het aanbieden van een nieuwe 

 uitgaaf van de Réflexions sur la puissance motrice du feu van sadi carnot , 

 zond zijn broeder aan de Académie des sciences een aantal manuscripten door 

 iSAUi, tusschen 1824 en 1832 bewerkt. Op verscheidene plaatsen daarvan 

 wordt het beginsel der sequivalentie van warmte en arbeid duidelijk uitgesproken 

 en toegelicht niet alleen, maar ook vermeld dat naar berekeningen op theore- 

 tischen grondslag 1000 kilogrammeters arbeid moesten overeenkomen met 2,71 

 caloriën. Eén calorie dus met 370 kilogrammeters. Eene dergelijke berekening 

 van MAYER in 1 842 , zooals men tot nog toe meende de eerste , gaf daarvoor 

 365 kilogrammeters. Joule's proefnemingen, zooals bekend is , 423,5 (Comptes 

 rendus LXXXVII, p. 967, en daaruit Wiedemann^s BeiblatterlU, S. 584). 



ln. 



De wet van Stokes. — Lamanski heeft het licht dat verschillende fluorescee- 

 rende zelfstandigheden bij bestraling door verschillende deelen van het spectrum 

 uitstralen op nieuw onderzocht en bevonden dat het eerste altijd grootere golf- 

 lengte bezit dan het tweede , en dus geheel aan bovengenoemde wet voldoet. 



Lommel had voor eenigen tijd het tegendeel beweerd. Bij de mededeeling 

 van lamanski's verhandeling aan de Académie des sciences deed E. Becquereal 

 opmerken , dat hij reeds vroeger de onwaarde van lommel's uitkomsten had 

 aangetoond. {Comptes rendus LXXXVIII , p. 1192 er 1351 en daaruit Bei- 

 hlatter III, S. 619), ln. 



