52 OVER DEN INVLOED VAN DE GETIJWERKING 



bespiegeling* van g. h. darwin , zoon van den beroemden natuuronder- 

 zoeker CHARLES DARWIN, over den invloed van de wrijving, welke door 

 de getijden wordt in het leven geroepen. Het kwam mij voor, dat èn 

 in de ontwikkeling van darwin's denkbeelden èn in de voorstelling , 

 welke BALL daarvan geeft , het een en ander werd aangetroffen , dat 

 nieuw is en niet als algemeen bekend mag worden aangenomen, 

 en dat derhalve een korte uiteenzetting daarvan den lezer van het 

 Album niet onwelkom zoude zijn. 



Voor ik echter tot de behandeling van mijn onderwerp overga, acht 

 ik mij verplicht te doen uitkomen, dat ik niemand dan mijzelf aan- 

 sprakelijk stel voor hetgeen ik zal mededeelen. De verhandeling van 

 BALL heeft mij tot leiddraad gestrekt; de korte uittreksels, die darwin 

 van zijne uitgebreide mededeelingen aan de Royal Society heeft gele- 

 verd, zijn door mij ijverig geraadpleegd; zelfs zoude men bij vergelij- 

 king van hun gedachtengang en de mijne vaak een sprekenden familie- 

 trek kunnen opmerken, maar daarmede houdt dan ook het verband 

 tusschen beide op. 



Ongeveer 130 jaar geleden gaf immanuel kant een geschrift in het 

 licht, waarin hij zijne denkbeelden ontwikkelde over den Mechanischen 

 Oorsprong van het Heelal. Deze denkbeelden vinden wij ongeveer een 

 halve eeuw later op nieuw uiteengezet in la place's Exposition du 

 Système du monde, en in hoofdzaak wordt nog heden ten dage de 

 zienswijze van kant en la place algemeen gehuldigd. 



Hoewel nu de beschouwingswijze van deze beroemde mannen als 

 algemeen bekend mag worden aangenomen, zoo is het toch noodig 

 dat daaruit nog even datgene , wat op ons zonnestelsel betrekking 

 heeft, wordt in herinnering gebracht, omdat juist daarin door darwin 

 eenige wijzigingen zijn aangenomen , die niet van beteekenis ontbloot zijn. 



Volgens de beschouwingswijze van kant was de ruimte , welke ons 

 zonnestelsel inneemt, gevuld met een uitermate ijle gasvormige stof; 

 een stof zoo ijl dat , naar de berekening van den hoogleeraar harting, 

 een kubieke meter van die stof niet meer dan ^/^gj milligram woog. 

 Om zich van een dusdanigen graad van verdunning eenig denkbeeld 

 te kunnen vormen , hebbe men zich slechts voor te stellen , dat de 

 hoeveelheid stof, bevat in een stukje koper ter grootte van een halve 

 coiit, gelijkmatig verdeeld is over een ruimte van 360,000 kubieke 



