54 OVER DEN INVLOED VAN DE GETIJWERKING 



werking, die de deeltjes wederzijds op elkander uitoefenen, rolt de 

 ring zich samen tot een bolvormige massa. De eerste planeet heeft 

 het aanzijn ontvangen. 



Maar de nevelbol blijft zich steeds samentrekken; zijn snelheid van 

 omwenteling wordt onafgebroken grooter; de omstandigheden voor de 

 afscheiding van een tweeden nevelring worden steeds gunstiger — daar 

 scheurt zich een tweede gordel van de hoofdmassa los en de tweede 

 planeet is geboren. 



Op zoodanige wijze zijn de planeten ontstaan; op zoodanige wijze, 

 zij het ook op kleiner schaal , hebben de wachters of manen , welke de 

 meeste planeten vergezellen, hun intrede in het zonnestelsel gedaan. 



Bij dit alles is nu naar de meening van darwin geen rekening ge- 

 houden van een voornamen factor, die in sommige gevallen een over- 

 wegenden invloed moet hebben gehad. 



Wie onzer heeft niet wel eens verwijld aan den oever van de zee en 

 het geheimzinnig schouwspel gadegeslagen , dat zich eiken dag tweemaal 

 herhaalt. De golven breken op het strand en storten haar watermassa 

 uit over de zacht glooiende zandvlakte , tot groot vermaak van de dar- 

 tele jeugd, die onder luid gejoel en gelach haastig terugwijkt om aan 

 het oploopende water te ontsnappen. Telkens en telkens herhaalt zich 

 dat tafereel, maar telkens loopt de grillig gebogen golflijn wat min- 

 der hoog op. De zee trekt zich langzamerhand terug en zal eindelijk 

 haar laagsten stand bereiken. Dan neemt men juist het omgekeerde 

 waar. Gaandeweg wordt een grooter deel van het strand door de aan- 

 komende golven overstroomd, totdat de zee haar hoogste peil heeft 

 bereikt. Een korte tijd rust, en het eerst beschreven tooneel neemt weer 

 een aanvang. — Dit verschijnsel van het regelmatig rijzen en vallen 

 van het water , dat wij gewoon zijn aan te duiden door de benaming 

 van eb en vloed , is , zooals wij weten , een gevolg van de ongelijke 

 aantrekking, die door de zon en de maan, maar hoofdzakelijk door de 

 maan, wordt uitgeoefend op de verschillende deelen der aarde, en wel 

 met name op het vaste gedeelte van onze planeet en haar vloeibaar 

 omhulsel, den oceaan. Dientengevolge wordt de afstand van den wa- 

 terspiegel tot den bodem, zoowel in de richting van het aantrekkende 

 lichaam, als in juist tegengestelde richting grooter, en in een richting 

 loodrecht daarop kleiner. Deze rijzing en daling van de oppervlakte der 

 zee heeft ten gevolge, dat de oceaan een vormverandering ondergaat 



