56 OVER DEN INVLOED VAN DE GETIJWERKING 



Er is een tijd geweest, dat de aarde eenzaam haren kringloop om 

 de zon volbraclit. Naar de berekening van darwin ligt dat tijdstip meer 

 dan vijftig millioen jaren achter ons. Yijftig millioen jaren , welk een 

 tijdsruimte ! Mijns inziens schiet ons voorstellingsvermogen daarbij te kort 

 en dat wel , omdat ons een behoorlijke maatstaf tot vergelijking ontbreekt. 

 Het gaat hiermede als met zoovele andere gevallen, waarvan ik, ter 

 opheldering van mijne meening, slechts één wil noemen. Zooals men 

 weet, ondervindt de beweging van de elektrische vloeistof, of, zooals 

 men ook wel zegt, de elektrische stroom, in elk lichaam een zekeren 

 weerstand. Zonder ons nu in te laten met een nadere beschouwing van 

 de eigenlijke beteekenis van de uitdrukkingen "elektrische stroom en 

 elektrische weerstand" , daar dit met ons eigenlijk onderwerp niets te 

 maken heeft, herinner ik slechts, dat deze weerstand bij de verschil- 

 lende lichamen zeer uiteenloopt. Nu heeft voor eenige jaren een duitsch 

 geleerde zich bezig gehouden met de bepaling van den weerstand van 

 zuiver water en daarbij bevonden dat een waterzuil van 1 meter lengte 

 een even groeten weerstand heeft als een koperdraad van even groote 

 doorsnede en van zoodanige lengte, dat men daarmede den afstand 

 van de maan tot de aarde tweemaal zoude kunnen overspannen. Wordt 

 nu daardoor de voorstelling van de grootte van dien weerstand eenigs- 

 zins duidelijker? Ik moet eerlijk bekennen, wat mij betreft niet. Ik 

 word er niet veel wijzer door , dan wanneer men mij had medegedeeld 

 dat hij zeer groot, verbazend groot is. Men versta mij echter wel. Ik 

 ontken het nut niet van die weerstandsbepaling en zal, wanneer de 

 gelegenheid zich mocht voordoen , een nuttig gebruik maken van de 

 getalwaarde van dien weerstand, welke, in metermaat uitgedrukt, 

 ook in de millioenen loopt, maar mijne voorstelling van dien weer- 

 stand is , door den afstand van de maan te hulp te roepen , er niet 

 beter op geworden. "Waarom? al weder omdat ik geen behoorlijk punt 

 van vergelijking heb. De afstand van de maan tot de aarde is geen 

 geschikte maatstaf ter beoordeeling van een lengte, en zoo is het, 

 ofschoon in een anderen zin, ook gelegen met onze vijftig millioen jaren. 

 Het schijnt ons groot en het is ook werkelijk groot, wanneer wij b.v. 

 den levensduur van een mensch als maatstaf kiezen, maar wat betee- 

 kent van een anderen kant een tijdvak van vijftig millioen jaren , ver- 

 geleken bij de oneindigheid van tijd? Zouden wij niet gevoegelijk, zij 

 het ook eenigszins overdrachtelijk, kunnen zeggen, dat het minder is 

 dan een enkele polsslag in het leven van het Heelal? Wij zullen dan 



