OVER DEN INVLOED VAN DE GETIJWERKING ENZ. 87 



tegeiiwoordigen tijd; maar wat beteekenen de weinige honderde jaren 

 waarover zich deze gegevens uitstrekken tegenover de tijdsverloopen , 

 die wij , gedragen door onze verbeelding , als het ware hebben door- 

 leefd. Nauwkeuriger berekening heeft echter sedert tot andere uitkom- 

 sten geleid , en hierbij heeft men , zooals thomson meent , van twee 

 oorzaken rekening te houden , namelijk van de getij werking van zon 

 en maan op den oceaan en van de warmtewerking van de zon op den 

 dampkring, welke laatste zich openbaart door een soortgelijke veran- 

 dering in vorm van den dampkring , als de oceaan ondergaat onder 

 den invloed der getijden. Deze warmtewerking van de zon nader in 

 bijzonderheden na te gaan, komt mij om verschillende redenen min- 

 der wenschelijk voor. Om het bedrag van de uitwerking van beide bo- 

 vengenoemde oorzaken duidelijk te doen uitkomen , zegt thomson , zul- 

 len wij ons twee tijdmeters voorstellen, en deze van elkander onder- 

 scheiden door A en B. Bij den tijdmeter A doorloopt de minuutwijzer 

 tweemaal de wijzerplaat in volkomen denzelfden tijd, waarin de aarde 

 thans om hare as wentelt, m. a. w. A is volkomen geregeld op de 

 lengte van een sterredag , gelijk deze heden ten dage is , en deze tijdme- 

 ter behoudt volkomen denzelfden gang. De tijdmeter B daarentegen wordt 

 van dag tot dag en van jaar tot jaar geregeld op den doorgang van 

 een en dezelfde ster door den meridiaan. Welnu, na verloop van eene 

 eeuw zoude , tengevolge van de getij werking van zon en maan , B bij A 

 25 seconden achter zijn , terwijl tengevolge van de warmtewerking van 

 de zon B op A 3 seconden zoude voorloopen. De einduitkomst is dus 

 dat B in honderd jaren 22 seconden bij A achterblijft, of, anders ge- 

 zegd, dat de lengte van den dag met 22 seconden is toegenomen , het- 

 geen geheel overeenstemt met de uitkomst door adams gevonden. 



Bij seconden is de lengte van den dag aangegroeid van drie uur tot 

 vier en twintig uur ; bij seconden zal zij blijven aangroeien , want de- 

 zelfde oorzaak of dezelfde oorzaken, die de eerste verandering hebben 

 te weeg gebracht, blijven onafgebroken in denzelfden zin werken. En 

 even zeker als de zon eiken dag ,boven de kim verrijst, even zeker 

 moet de daglengte , zij het ook met nauw merkbare overgangen , van 

 dag tot dag grooter worden. Zoo zullen dus onze naneven dagen door- 

 leven, die eenige seconden langer zijn dan de onze, en na wederom 

 eenige honderdtallen van jaren de dagen nogmaals eenige seconden lan- 

 ger zijn geworden. Vraagt men wat daaruit ten slotte zal voortkomen, 



