OP DE WORDING VAN ONS ZONNESTELSEL. 89 



daarentegen in dezelfde mate kleiner, als bet aangetrokken lichaam 

 kleiner is. Daar nu de aarde SOmaal meer weegt dan de maan, maar 

 daartegenover de middellijn van de maan slechts ongeveer '/i van die der 

 aarde is, zoo laat zich gemakkelijk daaruit afleiden, dat de vloedgolf 

 op de maan veel grootere afmetingen moet hebben gehad dan op de 

 aarde. Neemt men nu daarbij in aanmerking, dat de aarde toen ten 

 tijde veel dichter bij de maan was dan thans , dan verkrijgt die vloed- 

 golf nog reusachtiger afmetingen. De remmende werking , welke de aan- 

 wezigheid van dezen lavaberg op de wentelende beweging van de maan 

 moet hebben ten gevolge gehad, zal ongetwijfeld verbazend groot zijn 

 geweest. Langzamerhand is daardoor de omdraaiingssnelheid van de maan 

 zoover uitgeput geworden, dat de vloedberg op dezelfde plaats van de 

 maan bleef en dientengevolge die plaats zich steeds naar de aarde keerde. 

 Toen was de maan als wentelend lichaam wel is waar niet tot rust 

 gebracht, maar zij was genoodzaakt om evenveel tijd te besteden voor 

 de wenteling om hare as als voor hare beweging om de aarde. Het is 

 HELMHOLTz gcwccst , die het eerst dezen invloed van de getijwerking 

 der aarde op de maan heeft in het licht gesteld. 



Maar gelijk de aarde het tot hiertoe en niet verder heeft toegeroe- 

 pen aan de maan , zoo zal ook eenmaal de dag aanbreken , dat de maan 

 aan de aarde hare gebiedende stem laat hooren. Langzaam, onmerk- 

 baar langzaam , maar met onwrikbare zekerheid , voert het kind hare 

 moeder denzelfden eindtoestand te gemoet. Dan zullen aarde en maan 

 zich bewegen als één vast lichaam, dat in 1400 uren een ommezwaai maakt. 



Mogen wij echter van een eindtoestand spreken? Zeer zeker zouden 

 wij dit mogen doen , wanneer de aarde en de maan eenig en alleen onder 

 elkanders invloed stonden. Wij weten echter dat dit geenszins het ge- 

 val is. De aarde staat namelijk ook onder den invloed van de getij- 

 werking die van de zon uitgaat. Aanvankelijk was deze alleen aanwezig , 

 ten tijde namelijk toen de maan nog niet bestond, en wat zij toen heeft 

 gewrocht is ons vroeger gebleken. Daarna is er een tijd gekomen, 

 waarin de maan de hoofdrol is gaan spelen en wat zij zal vermogen 

 te doen, hebben wij trachten duidelijk te maken. Maar eindelijk zal 

 het oogenblik aanbreken , waarin wij weder tot het uitgangspunt worden 

 teruggevoerd, in zooverre namelijk, dat weder alleen van de werking 

 der zon moet rekening gehouden worden , maar met dit onderscheid , 

 dat maan en aarde dan door een onmetelijken afstand , ruim anderhalf maal 

 grooter dan thans , van elkander zullen gescheiden zijn. Van dat oogen- 



