90 OVER DEN INVLOED VAN DE GETIJWERKING 



blik af aan zal de getij werking der zon de snelheid van omdraaiing der 

 aarde nog meer doen afnemen , en zal zich het schouwspel voordoen , dat 

 de aarde meer tijd behoeft voor hare aswenteling , dan de maan noodig 

 heeft , om hare loopbaan om de aarde te beschrijven en dus de maan in het 

 Westen opkomt en in het Oosten ondergaat. En dat dit geen denk- 

 beeldige toestand is , bewijst ons een der voor weinige jaren ontdekte 

 wachters van Mars. De omloopstijd van de binnenste dezer manen be- 

 draagt 7 uur, terwijl de planeet zelve in 24 uur om hare as wentelt. 

 Zal onze maan het lijdelijk aanzien , dat de minnelijke schikking , 

 die zij met de aarde had aangegaan , om elkander steeds van dezelfde 

 zijde te beschouwen, wordt te niet gedaan? In geenen deele; zij zal 

 zich weder doen gelden , en zoo zullen er een reeks van werkingen en 

 terugwerkingen geboren worden , waarin ik het geraden acht ons niet 

 verder te verdiepen. 



De ontdekking van de wachters van Mars, waarvan zooeven is ge- 

 waagd , kan ten bewijze strekken , hoe moeilijk het valt de waarde van 

 een nieuw ontdekt feit op den rechten prijs te schatten. Dat asaph hall 

 met zijn kijker bij Mars twee kleine manen had waargenomen , was 

 zeer zeker niet van belang ontbloot, maar buitengewoon was het niet, 

 want andere planeten vertoonen de bijzonderheid van meer dan een 

 wachter te hebben in nog sterker mate. Maar ziet, daar blijkt het, 

 dat zich bij een dezer manen , de binnenste , het opvallende verschijn- 

 sel voordoet, waarop boven is gewezen, namelijk dat haar omloops- 

 tijd korter is dan de tijd van aswenteling der planeet , en was de ont- 

 dekking tot dusverre belangrijk , omdat men met behulp van die wachters 

 de massa van Mars nauwkeuriger kon berekenen , nu verkrijgt zij een 

 gansch andere beteekenis, want nu hebben wij het levend bewijs voor 

 ons van den invloed der getijwerking van de zon en is de ontdekking 

 niet slechts de feitelijke bevestiging van een in vele opzichten geheel 

 nieuwe beschouwingswijze betreffende de geschiedenis van ons zonne- 

 stelsel , maar tevens een aanschouwelijke voorstelling van hetgeen onze 

 aarde en hare maan te wachten staat, zij het ook in een toekomst, 

 waarover eerst over millioenen en nogmaals millioenen jaren de dage- 

 raad zal aanbreken. 



Voor de theorie van darwin is diezelfde ontdekking nog in een ander 

 opzicht vruchtbaar. Wij hebben dit punt bij den aanvang slechts in het 



