OP DE WORDING VAN ONS ZONNESTELSEL. 91 



voorbijgaan aangeroerd ; thans is het tijdstip gekomen , om daarbij 

 eenige oogenblikken stil te staan. 



Bij eene zelfs oppervlakkige beschouwing van ons zonnestelsel moet 

 ons de bijzonderheid treffen, dat in het algemeen gesproken het aantal 

 wachters eener planeet toeneemt , naarmate zij verder van de zon is verwij- 

 derd. De aarde heeft één maan , Jupiter heeft er vier , Saturnus acht , 

 Uranus vier en Neptunus één. Hieruit blijkt, dat de regel niet geheel 

 doorgaat, maar indien men in aanmerking neemt dat kaiser in de 

 eerste uitgave van zijn "Sterrenhemel," derhalve in 1844, mededeelt 

 dat Saturnus zeven , Uranus drie wachters heeft (Neptunus is eerst in 

 1846 ontdekt), dat dus sedert dat tijdstip het aantal wachters van elk 

 dezer planeten met een is vermeerderd; dat verder de wachters veelal 

 uiterst klein zijn, dan is het geenszins onwaarschijnlijk, dat in verloop 

 van tijd, wanneer onze kijkers en teleskopen, wat hun doordringend 

 vermogen betreft, een hoogeren trap van volmaaktheid zullen hebben 

 bereikt, het aantal wachters van Uranus en Neptunus zal bevonden 

 worden aanzienlijker te zijn dan boven is opgegeven. Maar ook dan , 

 wanneer zulks mocht blijken niet het geval te zijn , dan zoude daaruit , 

 zooals weldra zal worden in het licht gesteld, nog geen argument 

 tegen de Darwinsche theorie kunnen worden geput. Bedenkelijker was 

 het, dat Mars op den bovengenoemden regel tot voor korten tijd een 

 uitzondering maakte. Er ontbrak een schakel aan de keten en deze is 

 door de ontdekking van hall aangevuld geworden. Laat ons nu zien, 

 op welke wijze dar win , uitgaande van de getijwerking , rekenschap 

 geeft van de trapsgewijze toeneming in het aantal wachters der planeten. 



In overeenstemming met de theorie van kant en la place neemt 

 DARwiN aan, dat de afscheiding van de planeten van de zon heeft 

 plaats gegrepen op het tijdstip, dat de geheele massa van ons zonne- 

 stelsel nog in gasvormigen toestand verkeerde. Van het oogenblik echter 

 af, dat een planeet als zelfstandig lichaam door de ruimte zweefde, 

 kwam zij onder twee tegengestelde invloeden. De eene , voortspruitende 

 uit de samentrekking van hare massa, had eene versnelling van hare 

 wentelende beweging, de andere, de getij werking van de zon, eene 

 vertraging ten gevolge. Nu neemt de getij werking zeer snel af, wan- 

 neer de afstand tot het lichaam , dat de getijden voortbrengt , grooter 

 wordt. Bij een tweemaal grooteren afstand wordt de getij werking acht- 

 maal kleiner. Dientengevolge moet de getij werking van de zon op de 

 verst afgelegen planeten betrekkelijk zeer gering zijn geweest en waren 



