92 OVEIt DEN INVLOED VAN DE GETIJWERKING 



die planeten derhalve bijna uitsluitend aan den versnellenden invloed 

 van de samentrekking- overgelaten. Bij deze planeten moet dus alras 

 de snelheid van omdraaiing zooveel zijn toegenomen, dat zich aan den 

 aequator een gordel afscheidde, die zich of tot een bolvormige massa 

 samenrolde, of, gelijk bij Saturnus w^ordt waargenomen, als een ring- 

 vormig lichaam is blijven voortbestaan. Dat nu dit afscheidingsproces 

 zich bij dezelfde planeet kan hebben herhaald en daardoor bij de verst- 

 afgelegene planeten verscheidene wachters zijn ontstaan; dat op die 

 herhaalde afscheiding de grootte en de massa van de planeet van invloed 

 zijn geweest en dat met het oog daarop de verst verwijderde planeet 

 daarom nog geenszins het grootst aantal wachters behoeft te hebben , 

 zal wel niet kunnen ontkend worden. Hoe dichter een planeet bij de 

 zon is, des te sterker moet de vertragende invloed van de getij werking 

 der zon zich hebben doen gevoelen en des te verder moet het verdichtings- 

 proces , tengevolge van de samentrekking door afkoeling zijn voort- 

 geschreden , alvorens zich een aequatoriale gordel afscheidde. Hoe 

 weinig men echter kan afgaan op algemeene regels blijkt hieruit, dat 

 volgens de berekening van darwin de vertragende invloed van de getij- 

 werking der zon op Mars even groot is als op de aarde; toch heeft 

 Mars twee manen en de aarde slechts eene. Dat nu Jupiter meer 

 manen heeft dan Mars , en Saturnus wederom meer dan Jupiter is ge- 

 heel in overeenstemming met de voorafgaande beschouwing. Het is ook 

 op grond van deze beschouwing dat darwin heeft aangenomen, dat 

 onze maan zich eerst van de aarde heeft afgescheiden , toen deze laatste 

 tot een vloeibare massa was verdicht; verder geeft die voorstelling ook 

 op ongedwongen wijze rekenschap van de omstandigheid , dat bij Venus 

 en Mercurius geene manen worden aangetroffen. Bij deze planeten toch 

 was de vertragende invloed van de getijwerking der zon zoo overwegend, 

 tengevolge van den betrekkelijk kleinen afstand dezer planeten tot de 

 zon, dat de snelheid van omdraaiing, tijdens zij vloeibaar waren, niet 

 zoo groot kon worden , dat zich een gedeelte kon losscheuren. 



Ball wijst in zijne verhandeling op een punt , dat wel is waar meer 

 van geologischen aard is, maar dat toch met het onderwerp, dat ons 

 tot dusverre bezig hield in zooverre nauw samenhangt, dat daarbij de 

 getij werking de hoofdrol speelt. Bovendien, waar zullen wij de grens- 

 lijn trekken, wanneer het er op aankomt om te bepalen, wat al dan 

 niet tot de wordingsgeschiedenis van ons zonnestelsel behoort ? Moet 



