OP DE WORDING VAN ONS ZONNESTELSEL. 93 



niet het ontwikkelingsproces van elk zijner onderdeden evengoed daar- 

 onder worden begrepen , als de wording van het stelsel in zijn geheel ; 

 en kunnen wij met oog op hetgeen voorafging beweren , dat het ont- 

 wikkelingsproces onzer aarde is afgeloopen, dat zij in een blijvenden 

 toestand is gekomen ? Niemand , die zulks toestemmend zal kunnen be- 

 antwoorden. En al zijn ook de veranderingen niet van zoodanige afme- 

 tingen als in het tijdperk, waarbij ik nog eenige oogenblikken de aan- 

 dacht mijner lezers wenscli te bepalen , de geschiedenis onzer aarde 

 is nog op verre na niet afgesloten. 



Het schouwspel , waarbij wij ten slotte eene wijle zullen stilstaan 

 is reeds zeer lang geleden opgevoerd; geen menschelijk oog heeft 

 daarop gerust; de voornaamste acteurs waren de aarde en de maan. De 

 aarde , bedekt met een vaste korst , die reeds zooveel is afgekoeld , dat 

 zich daarop water heeft kunnen afzetten ; de maan niet meer in de on- 

 middellijke nabijheid der aarde maar op een afstand daarvan verwij- 

 derd , dien wij , om niet geheel in den blinde te tasten , zullen stellen op 

 9000 geographische paijlen , met andere woorden op '/e van den afstand , 

 waarop zij zich thans van de aarde bevindt. 



Nu is het een algemeen erkend feit, dat de aanwezigheid van het 

 water een overwegen den invloed heeft gehad op de vorming van een 

 groot deel der aardkorst. Die invloed doet zich nog heden ten dage 

 gevoelen, zooals kan blijken uit de voortdurende werkzaamheid der 

 rivieren, die onafgebroken bezig zijn, om de gebergten, waar zij haar 

 oorsprong nemen, langs hare stroombedding naar hare monding en 

 soms tot op groote afstanden daarvan in zee te dragen. Groote en kleine 

 rotsblokken, die zij met jeugdigen overmoed bij haar bovenloop los- 

 woelen en medesiepen , worden langzamerhand afgeschuurd en tot zulk 

 een fijn poeder gewreven , dat het in het snelvlietende water kan blij- 

 ven zweven , om ten slotte aan de monding of eerst ver in zee te be- 

 zinken. Hierdoor ontstaan dan vaak delta's en wordt de stroomloop 

 soms geheel gewijzigd. 



En dan de zee , hetzij dat zij , opgezweept door den wind , met alles 

 verwoestende kracht, de stranden beukt, dijken uiteenslaat, ja zelfs 

 rotsige kusten ondermijnt en in puin doet vallen zooals, moet men 

 de berichten geloovcn , de rots waarop Dover is gebouwd , eerlang te 

 wachten staat; hetzij dat zij, bij hare dagelijksche op- en neergaande 

 beweging van eb en vloed, zich terugtrekt om na weinige uren en 

 dan vaak met donderend geraas en geweldige kracht het verloren ter- 



