96 OVER DEN INVLOED VAN GETIJWERKING ENZ. 



overtuigd dan darwin zelf dat , om zijne eigene woorden te bezigen , "zijne 

 theorie een wijd veld voor kritiek opent" maar tevens meent hij "dat 

 zij desniettemin als leiddraad kan strekken bij het nasporen van de 

 ontwikkelingsgeschiedenis van ons zonnestelsel." Op een andere plaats 

 laat hij zich aldus uit. "Het komt mij voor, dat eene theorie, welke 

 op een vera causa berust , welke quantitatief het verband tusschen de 

 tegenwoordige lengte van den dag en van de maand, de schuinsheid 

 van de ecliptica, de helling en de uitmiddelpuntigheid van de maans- 

 baan teruggeeft, zeer veel aanspraak kan maken om te worden aan- 

 genomen." En zoo is het. Niet door ijdele bespiegelingen , maar steu- 

 nende op den vasten bodem van hetgeen de menschelijke geest én op 

 het gebied der wiskunde én op dat van de leer der krachten en der 

 bewegingen heeft veroverd , is darwin er in geslaagd om , rekening 

 houdende van den invloed der getij werking , de bovengenoemde groot- 

 heden uit zijn berekeningen af te leiden. Waar men op zulke uitkomsten 

 kan wijzen , daar is de eisch al zeer bescheiden , dat men meent veel 

 aanspraak te kunnen maken op instemming. 



En hiermede neem ik afscheid van mijne lezers. Ik heb getracht hun 

 door het voorafgaande eenig inzicht te geven in darwin's theorie en 

 hoop, dat het mij daarbij is mogen gelukken hunne belangstelling te 

 verhoogen in al datgene, wat betrekking heeft op de ontwikkelings- 

 geschiedenis van het Heelal , een onderwerp dat door zijne verheven- 

 heid zulk een eigenaardige aantrekkelijkheid heeft voor den mensche- 

 lijken geest. 



Assen, Januari 1883. 



