132 DE ONTDEKKING DER BACTERIÈIJ. 



ten of leedjes, die tot kiemkorrels of sporen worden, nog het meest 

 tot sommige onbetwijfelbare algen of wieren en zwammen naderen. 



Wij gelooven de gedenkwaardige ontdekking van onzen grooten land- 

 genoot niet beter te kunnen eeren , dan door thans , twee eeuwen nadat 

 deze gedaan werd , in een tijd toen haar groot gewicht noch door hem 

 noch door een zijner tijdgenooten in de verte kon worden vermoed, 

 aan onze lezers de facsimile's der door hem gegeYen figuren en eenige 

 uittreksels der brieven, waarin hij zijne ontdekking beschrijft, onder 

 de oogen te brengen. De laatsten kunnen tevens een voorbeeld leveren 

 van zijne eigendommelijke , geheel van de heden ten dage bij weten- 

 schappelijke mededeelingen gebruikelijke , afwijkende wijze van voor- 

 stelling en van de naïve ver- en bewondering welke alle nieuwe tot dusver 

 ongeziene natuurverschijnselen wekten, die overal in leeüwenhoek's 

 brieven doorstraalt, ver verwijderd van het tegenwoordig maar al te 

 zeer de overhand nemende nil mirari ^ als of de man der wetenschap 

 zich moest schamen zich te verbazen over de wonderen der natuur. 

 Voor ons die weten welke gevolgen die ontdekking heeft gehad , hoe man- 

 nen als SCHWANN , DAVAINE , PASTEUR , LISTER , COHN , NaGELI , KOCH 6. a. 



daarop de verklaring van velerlei ziekten hebben gegrond niet alleen , 

 maar tevens de middelen hebben aangewezen om deze , zoo niet altijd 

 te genezen , althans te voorkomen , worden die kleine nietige wezentjes , 

 van welke zoo groote kracht , zij het ook dikwijls ten onzen nadeele , 

 uitgaat , nog veel verbazingwekkender. Het eerst maakte leeuwenhoek 

 gewag van zijne ontdekking in een brief aan den heer FRANgois aston , 

 lid der Royal Society, gedagteekend ; Delft in Holland den 12den Sep- 

 tember 1683 ^ Ziehier het omstandige verhaal , waarin hij deze mededeelt. 

 "Mijn gewoonte is des morgens myn tanden te vryven met zout, en 

 "dan myn mont te spoelen met water, en wanneer ik gegeten heb, 

 "veeltyts myn kiesen met een tandstoker te reinigen , alsmede deselvige 

 "wel met een doek stark te vryven , waardoor myn kiesen en tanden 

 "soo suiver en wit blyven , als weinig menschen van myn Jaren ge- 

 "beurt, en myn tandvlees (met wat hart sout ik daar tegen kome te 

 "vryven) niet en komt te bloeden. Nogtans soo en zyn myn tanden 

 "daar door so suiver niet, of (wanneer ik deselve met een vergroot 

 "spiegel besag) daar blyft of groeit tusschen eenige van de kiesen en 



' Afgedrukt in zijne Ondervindingen en beschouwingen der onzigtbare geschapene 

 ivaarheden, Delft 1084, bl. 12, 



