lS4 DE ONTDEKKING DER BACTÈlilÈJr. 



"deren lagen, en omdat ik voor desen, dierkens in 't water heb sien 

 "leven, die deselve figuur hadden, so heb ik alle devoiren aangewent, 

 "om te sien of daar leven in was, maar ik heb geen de minste be- 

 "weginge, dat na eenig leven geleek, daar aen konnen bekennen." 



Daarop deelt leeuwenhoek mede dat hij de materie tusschen de 

 tanden bij twee vrouwen onderzocht, die dagelijks hun gebit reinig- 

 den en daarin ook een groot aantal levende "dierkens" vond. Ook bij 

 een achtjarig kind werden deze aangetroffen ; en bij een oud man die , 

 omdat hij zijn gebit nooit reinigde , zeer begroeide tanden had , zag 

 hij in de daarvan en daartusschen afgekrabde materie "een onbeden- 

 " keiijk groot getal van levende dierkens , die vaardiger waren in 't swem- 

 "men, als hy tot die tyd gesien hadde: de grootste soort (van dewelke 

 "daar seer veel in 't getal waren) bogen in de voortgang hare lichamen 

 "in bogter , als in Fig. G." Toen hij daarop bevonden had , dat de 

 "dierkens" door bijvoeging van sterken wijnazijn "aanstonds quamen 

 "te sterven, beproefde hij ook zijn gebit daarvan geheel te reinigen 

 door zijn mond goed met azijn te spoelen; maar dit gelukte hem niet, 

 want hij vond dezelfde "dierkens" wederom terug in de materie , vooral 

 in die tusschen de kiezen, waaruit hij besluit "dat alleen diegenen door 

 "den azijn worden gedood, die zich in de buitenste laag van de witte 

 "materie bevinden." 



Daarop vervolgt hij : 



"Ik heb verscheyde Juffrouwen in myn huys gehad , die begeerig 

 "waren de Aaltgens in den Asyn te sien, van dewelke eenige soo een 

 "tegenheyd hadden , dat sy voornamen noyt Asyn te nuttigen. Maar als 

 "men nu in 't toekomende sodanige lieden sal komen te seggen , dat- 

 "ter meerder dieren in de vuyligheyt die aan de tanden in de mond 

 "van den mensch syn, als'er menschen in een gansch Koninkryk leven , 

 "en voornamelyk iu die geene die haar mond niet en reynigen : waar 

 "door so een stank uyt veele haar mond komt, dat het verveelt dat 

 "men tegen haar spreekt, 't welk by veele geseyd werd een stinkende 

 "Adem te syn , daar het inder daad meest doorgaans een stinkende 

 "mond is. Wat my belangt ik oordeel van myn selven (hoewel ik myn 

 "mond soo reynig als ik hier voren heb verhaalt) datter soo veel men- 

 "schcn niet leven in onse vereenigde Nederlanden, als ik heden levende 

 "dieren in myn mond draag." 



Negen jaren later, namelijk in een brief aan de Heeren leden van 

 de Koninglyke Societeyt, gedagteekend 16 September 1692, kwam 



