DE ONTDEKKING DER BACTERIËN. 137 



die met zijn mikroskoop alles bekeek wat hem slechts eenigszins vreemd 

 voorkwam , moest zijn , om het ook daarheen te wenden. Des te vreem- 

 der, omdat de bacteriën en andere microbien in werkelijkheid zeer 

 algemeen verspreid voorkomen , overal waar organische stoffen in een 

 toestand van beginnend bederf verkeeren , zoodat men zulk eene ont- 

 dekking veeleer elders dan juist daar gedaan zoude verwachten. In- 

 derdaad is die ontdekking dan ook eene louter toevallige. Had hij , 

 in plaats van de tusschen zijne tanden en kiezen aanwezige materie, 

 van de oppervlakte van zuur geworden melk , van bedorven bouillon 

 of soep , met één woord van alle vochten waarin zich een zekere , zij 

 het ook geringe hoeveelheid eiwit bevindt en die aan de lucht zijn 

 blootgesteld geweest, een droppeltje op een glasplaatje uitgebreid en 

 dit onder zijn mikroskoop gebracht, dan zoude hij daarin geheel der- 

 gelijke "dierkens" gezien hebben, even als in bedorven vleesch, wan- 

 neer hij er vooraf een weinig water had bijgevoegd. Ja in zijne plan- 

 teninfusien , zijn peperwater, hooiwater enz., waarin hij eenige jaren 

 vroeger (in 1675) de menigvuldige, trouwens meerendeels veel groo- 

 tere "dierkens" had ontdekt, die later van ledermüller den naam 

 van "infusiediertjes" of "infusorien" hebben ontvangen, zoude hij de- 

 zelfde of weinig verschillende microbien hebben waargenomen , die 

 daar zoo talrijk zijn dat duizenden en duizenden aan de oppervlakte 

 van het vocht een dun min of meer samenhangend vliesje uitmaken. 

 Dan zoude het hem ook duidelijk geworden zijn welke de oorsprong 

 is van de "dierkens" in de materie tusschen de deelen van het gebit. 

 Daar bevinden zich namelijk de overblijfsels van het door tanden en 

 kiezen verkleinde en vermalen voedsel. Die overblijfsels , door de adem- 

 haling met de dampkringslucht in voordurende aanraking gehouden , zijn 

 de zitplaatsen der ontwikkeling van de bacteriën en andere microbien uit 

 de uiterst kleine kiemkorreltjes , die zelden of nooit in de lucht ~s elke 

 wij inademen geheel ontbreken. Eenmaal daar gekomen, vinden zij 

 in de organische stof waaruit die overblijfsels van het gekauwde voedsel 

 bestaan , eenen voortreffelijken bodem voor hun groei en vermenigvul- 

 diging door regelmatige afsnoering van leedjes als nieuw gevormde 

 kiemkorreltjes. Het op den eersten blik schijnbaar raadselacht'ge van 

 leeuwenhoek's ontdekking verdwijnt daardoor ten eenen maal. De ver- 

 dienste van leeuwenhoek bestaat dan ook geenszins daarin dat hij het 

 eerst de stof, die zich tusschen tanden en kiezen vertoont, onder het 

 mikroskoop heeft gebracht. Het was een louter toeval , dat hij juist 



