OVER DE VORMING VAN EILANDEN 



DOOR 



ELISE SOEK 



INSEL- STUDIËN. Versuch einer auf orographische 

 und geologische Verhdltnisse gegründeten Einthei- 

 lung der Insein von Dr. F, G. hahn, Docent der 

 Erdkunde an der Universiteit Leipzig , 1883. 



Meer en meer huldigt men de meening, dat de aardrijkskunde, niet 

 alleen , waar het de orographie geldt , maar ook bij de bespreking van 

 kusten , zee- rivier- of meerbekkens en eilanden op geologische gron- 

 den moet steunen; en dat niet alleen opdat men op de hoogte van 

 den tegenwoordigen toestand kome, maar ook en vooral om het wor- 

 dingsproces dezer kusten , bekkens en eilanden te verklaren. Het ont- 

 staan der bergen wordt, zooals bekend is, tegenwoordig bijna uitsluitend 

 aan contractie der aardkorst toegeschreven. De natuurkundige wet , dat 

 koude een lichaam doet inkrimpen , beheerschte , zooals van zelf spreekt , 

 reeds onze aarde , toen zij van eene vloeibare in eene vaste massa be- 

 gon te veranderen , welke verandering , o. a. waarschijnlijk te voorschijn 

 geroepen door afkoeling, eene korst om het gloeiende binnenste der 

 aarde sloeg. Dit afkoelingsproces ging door; de aardkorst werd dikker, 

 maar evenals bij een appel, welks sappen verdrogen, werd nu het 

 buitenste omhulsel langzamerhand te ruim voor het lichaam , dat het 

 omsloot. Er moesten zich plooien vormen , die met diepsels gepaard 

 gingen. Zoo ontstond door de contractie der korst , de gerimpelde op- 

 pervlakte der aarde, wier hoogten wij gewoonlijk bergen, wier diepten 

 wij dalen noemen. Toch, niet alleen op het vasteland maar ook onder 

 water , dus op den bodem der zeeën , had er contractie plaats. De oude 

 theorie is bekend , volgens welke men zich den zeebodem voorstelde 

 als een reusachtig bergland met onpeilbare diepten. Deze theorie is 

 lang omvergeworpen. De engelsche admiraliteitskaarten, de Hertha- 

 expeditie , de peilingen door de Tuscarora bewerkstelligd, de Challenger- 



