OVER DE VORMING VAN EILANDEN. 149 



expeditie , de kaarten van otto krümmel in het Zeitschrift für wis- 

 senschaftliche Geographie, die door de "Deutschen Seewarte" uitgegeven 

 enz. hebben bewezen , dat de zeebodem wel bergen , hoogvlakten , heuvels 

 aanwijst, maar dat tot dusverre de grootste gevonden diepte nog be- 

 neden de metermaat van den hoogsten berg aan de oppervlakte der 

 aarde blijft. Ook moet men bedenken, dat de onderzeesche bergen 

 meestal veel zachter afbellen dan de bergen op het vasteland, hetgeen 

 zijne natuurlijke verklaring vindt in de afslij pende kracht van het water, 

 dat steeds rusteloos arbeidt aan het nivelleeren der zeebekkens. 



De verrassende ontdekkingen door het dieplood aan het licht ge- 

 bracht, beginnen thans ook grooten invloed te oefenen op de theoriën 

 omtrent het ontstaan der eilandgroepen en afzonderlijke eilanden. Yele 

 dier theoriën blijken niet meer houdbaar. Waar men voorheen sprak 

 van groote vastelanden , geheimzinnig in den schoot des oceaans weg- 

 gezonken, die als eenig teeken van hun voormalig bestaan slechts 

 enkele eilanden op onderzeesche plateaux hadden achtergelaten , bewijst 

 de geoloog met het dieplood in de hand u den dienst, het plateau zoo 

 vele meters beneden uwe berekening te plaatsen , dat Lemuria , Atlantis 

 en het groote continent in de Stille Zuidzee , als zij al ooit bestaan 

 hebben , teruggebracht worden tot een verleden , waarmede de geogra- 

 phie niet of althans zeer weinig te rekenen heeft. Als de eilanden vul- 

 kanisch zijn, ot hetzij uitgedoofde, hetzij nog werkende vulkanen be- 

 zitten , zal men wel doen , zich te herinneren , dat er geen vulkaan zijne 

 heete stoffen door de aardkorst kan opdrijven , tenzij er eene spleet door 

 contractie der korst aanwezig was , of althans voorbereid werd , zoodat 

 het door verstoring van 't evenwicht en andere bijkomende omstandig- 

 heden ' tot eene uitbarsting kwam; en daar zulke spleten natuurlijk in 

 het nauwste verband staan met opheffingen der aardkorst op grooter 

 of kleiner afstand, hangt dus het voorkomen van vulkanische eilanden 

 met den bouw der aarde samen , kan men deze hierdoor niet langer 

 als op zich zelf staande verschijnselen aanmerken. Is deze uitspraak 

 gewichtig, van niet minder belang en nieuwer is hetgeen o. a. door 

 semper tegenwoordig omtrent het ontstaan der koraaleilanden wordt 

 verklaard, waardoor deze geleerde lijnrecht in tegenspraak komt met 

 de welbekende hypothesen van darwin daaromtrent. Darwin wijst er 

 op, dat rif bouwende koraaldieren slechts tot in zekere diepte kunnen 



' Zie HANN , HOCHSTETTEB , POKORNY , ^Algemein" Erdkunde.'^ 



