OVER DE VORMING VAN EILANDEN. 159 



Hahn neemt zes soorten van erosie aan: 



1. Erosie door veranderlijkheid van temperatuur, vooral door het be- 

 vriezen van water in spleten , 2. door wind , 3. door nederslag, 4. door bron- 

 nen en vloeiend water, 5. door de golven der zee en 6. door gletscherijs; 

 en houdt het er voor , dat van deze zes , de vijfde den meesten invloed 

 op de kust- en eilandvorming uitoefent, vervolgens de eerste, tweede en 

 derde , waaruit alleen reeds blijkt , hoe geheel anders Dr. hahn over de 

 werkingen der gletschers denkt , dan darwin , peschel , lyell e. a. 



Zooals in de vorige hoofdstukken voert de schrijver ook thans weder 

 talrijke bewijzen aan, ter verdediging van het standpunt door hem ge- 

 kozen. Wanneer hij de uitwerkselen van een veelvuldig wisselende tem- 

 peratuur bespreekt, gaat hij die o. a. na van het hooge Noorden af, 

 waar de vorst de steenen zoo rasch vernielt, dat de planten bijwijlen 

 geen tijd hebben er wortel te schieten , tot in de vulkanische woestijnen 

 van Damascus , waar het overdag sterk verhitte basalt aan stukken 

 springt in de morgenkoelte , voor de zon opgaat. De erosie door den 

 wind is nog sterker, ons Hollanders trouwens door de vorming onzer 

 duinkusten, zandplaten enz. niet onbekend. In het Album der Natuur, 

 Augustusnommer van 1883, komt een opstel voor van mijne hand, waarin 

 de eensdeels vernietigende , anderdeels scheppende kracht van den wind 

 naar richthoven e. a. wordt besproken. 



Dr. HAHN geeft hier o. a. dezelfde bronnen op als de door mij ge- 

 bruikte. Even belangrijk als sterk sprekend zijn de voorbeelden , waar- 

 mede hij tot de slotsom komt, dat reeds deze beide factoren: wisse- 

 lende temperatuur en wind de gletschers meestal kunnen ontberen, 

 om de verbrokkeling der fjordenkusten te verklaren. Wij moeten hierbij 

 in het oog houden , voegt de schrijver er bij , dat de gemiddelde sterkte 

 van den wind in hooger breedten grooter is dan tusschen de keerkrin- 

 gen , al woeden daar af en toe cyclonen , waarvan wij ons nauwelijks 

 eene voorstelling kunnen vormen. 



Bij de erosie door nederslag , die reeds wat den regen betreft bij 

 HAHN ook in het voorgaande is ter sprake gekomen , wijst de schrij- 

 ver vooral op het erodeerende van stofregen , mist en nevel , die veel 

 meer kwaad aanrichten dan tropische stortbuien. Het doornatte kust- 

 gesteente wordt allicht uitgezaagd door beken en rivieren , die naar 

 zee stroomen ; de golven onderwoelen zijn voet en eindelijk stort een 

 gedeelte van de klip naar beneden. Voorbeelden hiervan , door lyell 

 o. a. waargenomen, ontbreken niet. Bij het bespreken der erosie door 



