EENIGE LICHTMETINGEN. 189 



Voor de petroleumvlam eene rijzing van: 



7,5« tot 56,75^ C. = 49,25^ 



En voor de gasvlam eene van 



bijna 7« tot bijna 71° C. = 64°. 



Dit is een verschil , niet van ruim 69 , maar slecMs van even 30 

 pet. ten voordeele van de gasvlam. Maar hierbij dient in aanmerking 

 te worden genomen dat de petroleumvlam aanmerkelijk lager is dan de 

 gasvlam en nog niet de helft der doorsnede van deze bezit. Het oppervlak 

 der eerste is door beide oorzaken zeer veel kleiner dan dat der tweede. 

 Dat zij desniettemin evenveel licht afstraalt, toont duidelijk aan dat 

 z^' een veel hoogere temperatuur bezit. In die hoogere temperatuur 

 moeten hare verbrandingsprodukten deelen , die langs het koperen 

 bakje strijkende , dit en het water daarin verwarmen. Dat zij desniet- 

 temin in denzelfden tijd nog 30 pet. minder warmte dan de gasvlam 

 daaraan mededeelen , toont wel overtuigend aan dat er over het geheel 

 door de petroleumvlam veel minder warmte dan door de even sterk 

 lichtende gasvlam ontwikkeld wordt. 



Men ziet het dus: mijne uitkomsten bevestigen de vrij algemeen 

 heerschende overtuiging, volgens welke » petroleum minder warmte 

 geeft dan gas". Dit is des te opmerkelijker, daar zij daardoor geheel 

 in tegenspraak zijn met de in het bijblad van dit Album, 1883 blz. 

 84 , opgenomene van een daar niet genoemden Franschen waarnemer , 

 die, bij gelijke lichtkracht , van petroleum 46 pet. meer warmte dan 

 van gas heeft verkregen. Dat hij een platte petroleumvlam , in plaats van 

 een ronden brander gebruikte , kan misschien dit verschil gedeeltelijk 

 verklaren. Het is ook mogelijk dat hij een zeer slechten petroleum- 

 brander heeft gebezigd. 



Maar hoe dit ook zij , ik meen gerust uit mijne metingen te mogen 

 afleiden dat in denzelfden tijd, waarin de temperatuur in een door 

 petroleum verlicht vertrek , door het licht of de lichten alleen , bij voor- 

 beeld 10 graden rijst, die rijzing door gasvlammen , die hetzelfde licht 

 geven , minstens 1 3° en hoogst waarschijnlyk nog veel meer zal bedra- 

 gen. Dit te weten kan zeker zijn nut hebben , vooral in warme klimaten. 



Maar om alle misverstand te voorkomen voeg ik dit hier nog 

 bij : aangaande de betrekkelijke waarde van gas en petroleum , opzet- 

 telijk als verwarmingsmiddel gebezigd , kunnen uit bovenstaande bepa- 

 lingen geen resultaten van eenige waarde worden afgeleid. 



's Gravenhage, Maart 1884. 



