DE UITBARSTING VAN DE KRAK AT AU EN HARE GEVOLGEN. 221 



Het spreekt echter van zelf dat de invloed op de drukking der 

 lucht met den afstand afneemt en eindigt met niet meer onderschei- 

 den te kunnen worden van andere schommelingen in de barometer- 

 hoogte , die door geheel andere oorzaken ontstaan. Dit is met name 

 hier te lande het geval geweest. Volgens eene mededeeling van mijn 

 vriend , professor buys ballot , heeft de barometer op het meteorolo- 

 gisch instituut te Utrecht in de dagen van 27 — 29 Augustus, vooral 

 op den 28sten tusschen 4 en 5 ure , onregelmatige schommelingen 

 vertoond , die mogelijk als gevolgen der Krakatau-uitbarsting kunnen 

 worden beschouwd, maar deze bedroegen weinig meer dan 1 millim. 

 en kunnen even goed van andere oorzaken afhankelijk zijn geweest. •'■ 



Wat den afstand betreft , waarop de ontplofi&ngen nog gehoord wer- 

 den, zoo vind ik aangeteekend {Nature, 20 December 1883, pag. 181), 

 dat zij nog vernomen zijn op een schip hetwelk zich 1200 mijlen van 

 Batavia bevond en zelfs op Ceylon dat 2000 mijlen vandaar verwijderd 

 is. Worden, zooals waarschijnlijk is, hier zeemijlen bedoeld , dan ver- 

 anderen die cijfers in 2222 kilometers of 393 uren gaans en 3074 kilo- 

 meters of 650 uren gaans, d. i. meer dan de afstand van den Vesuvius 

 aan de Zuidspits van Italië tot Christiania in Noorwegen. Dat zulk een 

 verre voortplanting van het geluid door de lucht zoude geschied zijn , kan 

 echter betwijfeld worden. Waarschijnlijker is het dat hier de voortplanting 

 door de aardschors zelve heeft plaats gehad. Volgens eene mededeeling in. 

 het tijdschrift Engineering van 12 October, waarop de heer de bordes 

 mijne aandacht vestigde , kon , gedurende de uitbarsting , in het 500 mij- 

 len d. i. 926 kilometers van daar verwijderde Singapore met de telefoon- 

 Ignen niet gewerkt worden , wegens het verdoovend geluid dat men ver- 

 nam , waardoor de stem versmoord werd. Op eene lijn , waarin over 

 eene korte lengte van een mijl de kabel door het water gaat , en die 

 Singapore met Ishove verbindt , was het gedruisch vermengd met 

 afgebroken slagen als van een pistool. De waarnemer die dit feit 

 mededeelt , de heer weaver , directeur van de Oriental Telefone- 

 Company te Singapore , is van oordeel dat het geluid in dit geval 

 niet kon worden verklaard door voortgeplante trillingen in de lucht , 

 maar dat daarbij eene verstoring van het aardmagnetisme had plaats 



^ Zie omtrent de schommelingen van het kwik in den barometer te Parijs het Bijblad 

 in de vorige aflevering, bl. 47. Ook te Berlijn zijn, volgens den heer w. förster (zie 

 Naturforscher 1884 No. (4 , p. 38) , de herhaaldelijk , gedurende 5 — 6 dagen na de 

 uitbarsting, rondom de aarde gaande luchtgolvingen aan den barometer merkbaar geweest. 



