222 DE UITBARSTING VAN DE KRAKATAU EN HARE GEVOLGEN. 



gegrepen. Of dit vermoeden juist is moet ik in het midden laten. 

 Uit een en ander blijkt echter wel , dat nog nimmer gewag is gemaakt 

 van geluiden , die , hoe dan ook , op zulke verbazende afstanden 

 hoorbaar zijn geweest. Dit alleen reeds zoude voldoende zijn om te 

 getuigen van het allerhevigst geweld dezer uitbarsting. 



Het verschijnsel echter , dat algemeen de grootste ver- en bewonde- 

 ring heeft verwekt en voorzeker terecht als een der merkwaardigste 

 gevolgen van de Krakatau-uitbarsting moet worden beschouwd , is de 

 zeldzame kleuring die de avond- en morgenhemel na die uitbarsting 

 maandenlang, tot in de maand Januari toe, op een groot aantal plaatsen, in 

 alle werelddeelen gelegen, heeft vertoond. Al onze lezers zullen zon- 

 der twijfel die schitterend roode avondluchten gezien hebben, die zich 

 soms tot 40° boven den horizon verhieven , tot meer dan twee uren 

 na zonsondergang voortduurden en op den beschouwer het eerst den 

 indruk maakten van door de terugkaatsing aan den hemel van een ver ver- 

 wijderden allerhevigsten brand te zijn veroorzaakt. Deze merkwaardige ver- 

 schijnsels tijdens de avond- en morgenschemering werden gezien in geheel 

 Europa , op verscheidene plaatsen in Australië , in Japan en China in 

 Azië, Kaapland in Zuid- Afrika, Noord- Amerika, Panama en San-Francisco, 

 de Sandwich-eilanden, met één woord over nagenoeg de geheele aardopper- 

 vlakte. Wg begeven ons hier niet in eene nadere beschrijving van het ver- 

 schijnsel , te minder omdat het op onderscheiden dagen op dezelfde plaats 

 nog velerlei verschil vertoonde. Dikwijls wisselde ook het roode licht met 

 geel en groen af , of volgde elkander op , zooals ook bij gewoon avondlicht 

 het geval is. In het laatste geval echter wordt het groen gewoonlijk 

 als de complementaire kleur der schitterende roode kleur , waarop 

 het oog gestaard heeft , beschouwd. Hier echter was die verklaring 

 niet toereikend , want plekken aan den hemel werden nog groen ge- 

 zien , ook dan wanneer de toegang der roode stralen tot het oog gedu- 

 rende eenigen tijd zorgvuldig was afgesloten. In verscheidene berichten 

 wordt ook gewag gemaakt van een groene verkleuring van het zonlicht , 

 ook wel van eene blauwe ; hetzelfde geldt van het licht der maan. Dit een 

 en ander wijst op eene bepaalde oorzaak die de kleuring van avond- en 

 morgenhemel te weeg bracht, door de terugkaatsing van het licht der 

 diep onder den horizon staande zonneschijf op kleine deeltjes , welke 

 dan eens in dikkere dan weder in dunnere lagen in de hoogste streken 

 van onzen dampkring door luchtstroomen werden medegevoerd. En 

 dat die kleine zwevende deeltjes afkomstig waren van de aschwolk 

 die uit den Krakatau-vulkaan was opgestegen, werd bijna tot zeker- 



